GünAz TV: Diktatorluq, adi məsələləri yasaqlamaq, həmin qadağaları pozduğu üçün insanların cəzalandırılması inkişaf etmiş cəmiyyətlərə gülünc görünür.

Ötən gün aparıcı informasiya vasitələri Səudiyyə Ərəbistanında avtomobil sürən bir qadının cəzalandırılması haqda məlumat yaydı.

Həmin xəbərə əsasən, Ciddənin Qızıldəniz rayonundan (məntəqə, şəhər) olan adının açıqlanmasını istəməyən bir ictimai fəal deyib ki, Şima Cəstaniyə adlı bu xanıma avtomobil sürdüyü 10 şallaq vurulacaq. «Müttəhim» məhkəməsi ilə bağlı jurnalistlərə məlumat verməkdən yayınıb.

Başqa bir xəbərdə isə bildirilib ki, ölkə paytaxtı ər-Riyadda müstəqil bir fransalı müxbir avtomobil sürdüyünə görə,polis tərəfindən cəzalandırılıb. İdarə etdiyi maşhın Frasanın bu ölkədəki konsulluğuna məxsus olduğu üçün həbs edilməyib.O, bir daha avtomobil sürməyəcəyinə rəsmi boyun olub.

Dünyanın indiki şəraiti ilə bu olayın uyğunlaşmadığı təəcüblü deyil. Çünki qadınlar artıq çoxdanq kosmosa da uçub və s.Odur ki, bir neçə gün öncə növbəti yerli seçkilərdə qadınların iştirak hüququnu tanıyan səudiyyə krallığındakı bu davranış o ölkədəki ictimai durumun göstəricisi də sayıla bilər.

Bu hadisəni ölkəsində ciddi yasaqlar olmayan cəmiyyətlərin tənqid etməsi çox təbidir.

Ancaq yasaqlar ölkəsi İranın informasiya vasitələrinin bunu «Qərb demokratiyasının» boynuna yıxması sürücü qadının şallaqlamasından da ədəbsizdir.

Halbuki İranın tarixi Səudiyyə Ərəbistanınından çox-çox qədimdir. Bu tarixlə müqayisədə İran indii dünyanın ən demokratik dövləti ola bilərdi.

Halbuki yasaqlar, hakimiyyətin apardığı iddialı siyasət ucbatından bu ölkənin cəmiyyəti səudiyyədəki şallaqlanan qadından daha çox əziyyət çəkir. 

 

Bir necə örnək.

Bu ayın əvvəlində İran İslam İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının (Sepah) komandanlarından (fərmandehlərindən) biri,  İbrahim Bəyani deyib ki, dünyanın 182 şəhərinin sakinləri arasında aparılmış araşdırmadan porno saytların ən çox izənən şəhərin Tehran olduğu, Şirazın isə bu siyahıda 15-ci yerdə olduğu aşkarlanıb.

İbrahim Beyani bildirib ki, porno saytlara giriş İranda xalqın oruc tutduğu Ramazan ayında rekordu qırıb: “Bu, dəhşətdir. Gəncləri necə məscidlərə toplaya, oruc tutmağa təşviq edə bilərik?!»

Qeyd edək ki, İranda porno, eyni zamanda müxalif yönümlü saytlara girişi əngəlləmək üçün süzgəc sistemi tətbiq olunur. Lakin istifadəçilərin çoxu xüsusi proqramlarla bu əngəli aşırlar. İran hakimiyyəti hazırda bu problemi çözmək üçün “halal internet” adlandırdığı bir sistem üzərində çalışır.

Barəsində edam hökmü çıxarılmış keşiş Yusif Nadirxani yenidən «müsəlman olmaqdan» imtina edib.

Bu haqda «Christian Solidarity Worldwide» («Dünya xristian həmrəyli») məlumat yayıb.

İran Ali Məhkəməsi bu hökmü Y.Nadirxani yenidən müsəlman olacağı halda ləğv edəcyini bildirmişdi.

Xatırladaq ki, 2009-cu ilin oktyarbrında  İran İnqilab Məhkəməsinin Rəştdəki şöbəsi 32 yaşlı protestant təriqətli  keşiş Yusif Nadirxaniyə ölüm hökmü çıxarmışdı. O, «mürtədlikdə» və «müsəlmanlar arasında xristianlağı (məsihiliyi) təbliğdə» suçlandırılırdı.

 

İranın ali məhkəməsi bu hökmü ləğv etmişdi. Məhkumun vəkili Məhəmmədəli Dadxah demişdi:«Müttəhim hərəkətlərinə, dinini dəyişdiyinə görə tövbəyə çağrılıb. Yenidən baxılması üçün iş geriyə, sakini olduğu şəhərə, Rəştə göndərilib». Başqa sözlə, o, etdiyi «cinayətə» görə, tövbə edərsə, barəsində qaldırılmış iş ləğv oluna bilər.

 

Hazırda Yusif Nadirxaninin 33 yaşı var. O, 19 yaşındaikən islamdan xristanlığa keçib. Bundan sonra hazırda «İran kilsəsi» adlanan yevangeliya icmasının keşişi olub. Y.Nadirxaninin xanımı Fatimə Pəsəndidə də xristianlığı qəbul etdiyi üçün  barəsində də ilkin olaraq, ömürlük həbs cəzası çıxarılmışdı. Ötəni ilin oktyabarında Appeliyasi məhkəməsinin qərarından sonra o, sərbəst buraxılıb. Onların iki az yaşlı övladı var.

 

Vəkil M.Dadxah bildirmişdi ki, o, özü də İnqilab Məhkəməsinin Tehrandakı şöbəsi tərəfindən «İslam rejiminə qarşı fəaliyyət və təbiliğata görə»10 azadlıqdan məhrum edilib, ona 10 il  hüquq işlərlə məşğul olmaq və universitetlərdə bu fənnin tədrisi yasaqlanıb.

 

İnsanları dini inanclarına və ya vicdan azadlığına görə, təqib edib, onları cəzalandıran hakimiyyət islam dini məzhəblərinin təmsilçiləri arasında da ayrı-sekçilik qoymaqdadır. Bu hakimiyyət təmsilçiləri tərəfindən də etiraf edilir. 

 

Sistan-Bəlucistan əyalətinin mərkəzi Zahidan şəhərinin cümə namazının rəhbəri Mövləvi Əbdülhəmid “Came” məscidində çıxışı zamanı ölkədə sünni məzhəbli vətəndaşlara qarşı təzyiqlərə, ayrı-seçkiliyə son qoyulmasını tələb edib.

 

İranı «yasaqlar ölkəsi» də adlandırmaq olar. «Daily Telegraph»-ın məlumatına görə, İranın ali rəhbəri ayətullah Xamneyi ötən gün insanlara oxunulası kitablardan danışıb.

 

«Bütün kitablar yaxşı deyil. Onların bəziləri ziyanlıdır»-deyə, o, nəşriyyat rəhbərləri və kitabxanaçılarla görüşündə söyləyib. İran hakimiyyətinin lideri sətiraltı, qapalı şəkildə fikirlər yayan müəyyən siyasi kitablardan ehtiyatlı olmağı vacibliyi vurğulayıb. çəkinmək lazımdır.

 

Ayətulla Xamneyi bir sıra kitabları «öldürücü narkotik maddələr» adlandıraraq, deyib: «Biz insanlara yalnız yaxşı və faydalı kitabları verməliyik».

 

Xtırladaq ki, ölkədə kitabların çapına İslam İrşadı və Mədəniyyət Nazirliyi icazə verir. Onların özəl icazəsi olmadan İran və xarici ölkələrin yaradıcılıq nümunələri işıq üzü görmür.

 

Son illər İslam Respublikasında (Cümhuriyyətində) dünyanın tanınmış yazıçıoarı Ceyms Coys, Qabriel Qarsiya Markes, Kurt Vonnequt, habelə Paolo Koelonun romanları yasaqlanıb.

 

Əsilində indiki informasiya texnologiyası əsrində kitabların yasaqlanması çox gülünc görürünür.

 

Bir müddət öncə İranın Mədəniyyət Nazirliyi saytında şirkətlərin istifadəsi üçün yasaqlanmış türk sözlərri və adlarının siyahısını yerləşdirilmişd: «Biz mağaza şüşələrində, ad lövhələrində, malların qablaşdırılmasında və s. bu kimi sahələrdə səlahiyyətli orqanlar, o cümlədən bələdiyyə, polis, fars dil və ədəbiyyatı qurumu, eləcə də şirkətləri qeydə alan idarələrlə əməkdaşlıq edərək, qeyri-farsların dilləində istifadə edilməsinə imkan verilməməsi haqda razılıq əldə etmiş və buna çalışırıq».

 

Həmin sözlərdən bir neçəsini diqqətinizə çatdırırıq : «Alma», «alış», «ana», «ay», «aylar», «aynaz», «barlı», «taysız», «dadlı».

 

İran rəhbərliyi «Google+» yeni ictimai şəbəkəsinin ölkə ərazisində yayılmasını «ABŞ-a (Amerika Birləşmiş Ştatları) xidmət edən casus şəbəkəsi» adlandıraraq, yasaqlayıb.

 

«Amerikanın səsi»-nin məlumatına əsasən, Tehran Universiteti, Əmir Kəbir adına Universitetinin rəhbərləri Güney Azərbaycan türk tələbələrinə  türk və fars dillərində qəzet nəşr etməyə icazə vermir.

 

Rəhbərlik qəzetin yalnız fars dilində çapını istəyir. Bu barədə İranın fars dilli internet saytları, o cümlədən «Gooya Nyuz», Aliyasin İnsan Haqları və  İranın İnsan Haqları Fəallarının Xəbər Agentliyi (HRA) məlumat yayıb.

 

Məlumatda deyilir ki, universitetlərin rəsmiləri "Öyrənci", "Elçi" və "Öyrənci Baxışı" qəzetlərinin Azərbaycan türkcəsində çapına icazə verməyib. HRA əlavə edib ki, həmin iki universitet rəsmiləri türk və fars dilli qəzetlərin nəşri ilə də razılaşmır.

 

İranın Mərkəzi əyalətinin məktəblərində şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qadağa qoyulub. Mərkəzi əyalətin təlim-tərbiyə idarəsinin məktəb müdirlərinə verdiyi göstərişdə şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qoyulan qadağa «Qərb mədəniyyətinin simvollarına qarşı mübarizə» ilə əlaqələndirilib.- və s.və i.a.

 

İranın Mədəniyyət Nazirliyi nəşriyyatlardan Nizaminin 800 illik  “Xosrov və Şirin” poemasında (şeir) bəzi hissələrin çıxarılmasını istəyib.

 

Kulis.az-ın məlumatına görə, illərdir “Xosrov və Şirin” poemasını yayımlayan “Peydayeş” Nəşriyyatının rəhbəri Fəriba Nəbati əsərin açıq-saçıq hissələrini çıxararaq, təsdiq üçün Mədəniyyət Nazirliyinə göndərib. Ancaq nazirlikdən gələn cavab hamını təəccübləndirib.

Qurum 1177-ci ildə Nizami Gəncəvinin qələmə aldığı “Xosrov və Şirin” əsərindən hətta “Tək qala biləcəyimiz bir yerə gedək”, “əl-ələ tutuşmaq” ifadələrinin də çıxarılmasını istəyib.

 

Odur ki,İran informasiya vasitələri Səudiyyə Ərəbistanında şallaqlanan sürcü qadının başına gələnləri Qərbin demokratiyasına bağlamaqdansa, öz ölkəsindəki yasaqların aradan qaldırlmasına çıxsa, elə Şima Cəstaninin də haqqını qoruyar.

 

İndi İran adlanan ölkənin yaşını, tarxini nəzərə alsaq  belə sual yaranır: «Kim daha çox gericidir,min illər yaşı olan İran, yoxsa bu yaşla müqayisədə gənc Qərb?».

Sədrəddin Soltan