GünAzTv: "Manas" hərbi bazasının Qırğızıstandan Azərbaycana köçürülməsi yenidən gündəmə qayıtdı .Roza Otunbayeva hökuməti 2011-ci ilin iyulunu gözləməyə bilər.

Son günlərdə yenidən diqqət hədəfinə çevrilən məsələlərdən biri Qırğızıstandakı "Manas" hərbi bazasının Bakıda peyda ola biləcəyidir. Belə məlumatların yayılmasına əsas səbəb isə Azərbaycan parlamentinin təsdiq etdiyi yeni hərbi doktrinadır. Doktrina xarici bazaların ölkə ərazisində yerləşdirilməsinə imkan verir. Daha doğrusu parlamentdə səs çoxluğu ilə qəbul edilmiş bu sənəd Azərbaycanda "xarici hərbi bazaların yerləşdirilməsinə" beynəlxalq razılaşmalar çərçivəsində icazə verir.

Məhz bu kontekstdə təhlilçilər hesab edir ki yeni doktrina Amerikanın Əfqanıstanda apardığı müharibədə Azərbaycanın rolunu artıra bilər. Başqa sözlə NATO-nun rəhbərlik etdiyi qüvvələrə təchizat daşınması üçün Azərbaycanın imkanlarından daha geniş şəkildə istifadə oluna bilər. Qeyd edək ki 2001-ci ildən bəri Əfqanıstana və əksinə Azərbaycan vasitəsilə on minlərlə tranzit uçuşu həyata keçirilib. Təkcə ötən il 100 min Amerika və digər beynəlxalq personal Azərbaycanın hava məkanından istifadə edərək Əfqanıstana və ordan geriyə uçub. Amerika müdafiə naziri Robert Qeyts isə Bakıda olarkən Azərbaycandan Əfqanıstana yükdaşımaların sərfəli olduğunu bəyan edib: "Rusiya və Qırğızıstan kimi Azərbaycanın da hava və yerüstü nəqliyyat yollarından istifadə olunması Amerika üçün çox vacibdir. Bu maya dəyəri baxımından koalisiya qüvvələri və Əfqanıstan üçün ən effektiv təchizat marşrutudur".

Xatırladaq ki hələ ötən il "Manas" hərbi bazası üzərində ABŞ və Qırğızıstan arasında yaranan narazılıqdan sonra bu bazanın yeni ünvanının məhz Azərbaycan ola biləcəyinə dair fikirlər dolaşmağa başlamışdı. O vaxt Amerikanın "The New York Times" qəzeti yazırdı ki sözügedən bazanı əvəz etməyə əsas namizəd Bakı olacaq. Elə həmin dövrdə Amerika Bakıda konfrans keçirərək Azərbaycan Türkiyə və Gürcüstandan olan nəqliyyat rəsmiləri və özəl podratçılarla birgə Əfqanıstana yeni təchizat yollarını müzakirə elədi. Söhbət Cənubi Qafqaz daha sonra Orta Asiyadan keçməklə Əfqanıstanın şimalına aparan marşrutdan gedir. NATO rəsmiləri deyir ki məqsəd yalnız əlavə marşrut əldə etməkdir onların niyyəti Rusiya və ya Pakistan yolunu tam əvəz eləmək deyil. Bakıda konfrans keçirən Amerika və Azərbaycan rəsmiləri bildirdilər ki burada söhbət yüklərin Gürcüstanın Poti limanından quru yolu ilə Bakıya ordan dəniz yolu ilə Qazaxıstanın Aktau limanına daha sonra isə Özbəkistan vasitəsilə Əfqanıstana daşınmasından gedir. İndi isə Qırğızıstanda məlum hakimiyyət dəyişikliyilə bağlı "Manas"a görə yaşanan yeni ziddiyyətlər və Azərbaycan parlamentinin təsdiq etdiyi yeni hərbi doktrina bu məsələni yenidən gündəmə gətirib. Bi-Bi-Si-nin Mərkəzi Asiya və Qafqaz xidməti üzrə redaktoru Firdevs Robinson bununla bağlı bildirir: "ABŞ müdafiə nazirinin Bakıya səfəri və Amerikanın Azərbaycana marağının artmasına səbəb Vaşinqtonun Qırğızıstandakı "Manas" bazası ilə bağlı narahatlığı ola bilər. Qırğızıstan hökumətinin amerikalıları "Manas" bazasından çıxara biləcəyi güman edilsə də bazada istifadə olunan yanacağa qoyulmuş vergi ilə bağlı Amerika və Qırğızıstan hökuməti arasında narazılıq müvəqqəti də olsa çözülmüş kimi görünür. Həm qırğız həm də ABŞ mənbələri deyir ki bu məsələni hələlik həll ediblər. "Manas" bazasında təyyarələrə doldurulan yanacaq vergidən azad idi. Amma iyunun 5-də Qırğızıstan hökuməti bu qərarı ləğv edib və ABŞ təyyarələrini yanacaqla təchiz edən şirkət iddia edib ki bu Qırğızıstan tərəfindən müqavilənin pozulması demək idi. Qırğızıstan hökuməti deyir ki yanacaq müqavilələri devrilmiş prezident Bakiyevin müttəfiqlərinin idarə etdiyi şirkətlər tətrəfindən imzalanıb. "Manas" bazasını yanacaqla təchiz edən şirkət "Mina Corp"dur. Onlar Qırğızıstan hökumətilə hər hansı korrupsiya əlaqələrinin olmasına dair fikirləri rədd edir.

Qərb və Qırğızıstan mənbələri təsdiq edir ki bu narazılıqlarla bağlı müvəqqəti həll yolu tapılıb. İyunun 20-dək vergidən azadolunma şərtləri davam edəcək. Ondan sonra isə daimi həll yolu tapılacaq. Hakimiyyətə gələndən bir neçə gün sonra müvəqqəti hökumətin başçısı Roza Otunbayeva "Manas" hava bazasından ABŞ-ın istifadə müqaviləsini 2011-ci ilin iyulunadək uzadıb. Ancaq bir neçə gün öncə o deyib ki Qırğızıstan Rusiya ilə əlaqələri genişləndirəcək və gücləndirəcək yeni parlament isə oktyabrda keçiriləcək parlament seçkilərindən sonra Amerikanın "Manas" bazasından istifadəsinə dair müqaviləyə yenidən baxacaq. Beləliklə "Manas" bazası ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir və ABŞ-ın bazalarını yerləşdirmək üçün yeni məkanlar aramasının əlamətləri görünür. ABŞ müdafiə naziri Robert Qeyts Azərbaycanda da məhz bu işlə məşğul olub. Ferval ayında "Manas" bazası bağlanarsa Amerikanın nə edəcəyi barədə suala cavab verən cənab Qeyts deyib ki "Manas mühümdür amma əvəzedilməz deyil".  Bi-Bi-Si-nin digər məlumatına görə son aylar ərzində silsilə basqınlar NATO-nu Əfqanıstan əməliyyatının təchizatı üçün Pakistandan yan keçən daha təhlükəsiz yolların axtarılmasına sövq edir. Belə bir şəraitdə yüklərin daşınması üçün Rusiya və xüsusilə də təchizatın aparıcı hissəsinə çevrilmiş Azərbaycanla danışıqlar aparılır. Hazırda Əfqanıstanda NATO qüvvələrinin sayı 100 mini aşıb. Hərbiyyə əsasən hava nəqliyyatı vasitəsilə təchiz edilir. Lakin ağır silahlar texnika və yanacaq Pakistan üzərindən çatdırılmalıdır. Və NATO bu problemin çözümünü tapmağa çalışır. Əsas ümid yerlərindən biri isə məhz Azərbaycandır. Baki-xeber