GünAzTv: Türkiyə, Braziliya və İran rəsmilərinin bir müddət əvvəl bu ölkənin nüvə proqramı ilə bağlı Tehranda imzaladıqları sənədin İran probleminin həllində əsas rol oynayacağı proqnozu özünü doğrultmadı. Sözügedən sənədin imzalanmasından dərhal sonra Birləşmiş Ştatların Ankara-Braziliya-Tehran anlaşmasını oyun adlandırması Vaşinqtonun molla reyimi ilə haqq-hesab çəkməkdə israrlı olduğundan хəbər verirdi. Son günlər İran ətrafında cərəyan edən proseslərin yenidən aktullaşması və Tehrana qarşı daha ciddi sanksiyaların tətbiqi məsələsinin gündəmə gəlməsi də belə deməyə əsas verir.

Maraqlıdır ki, indiyə qədər İranın müdafiəçisi qismində çıхış edən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlərindən olan Rusiya da artıq Vaşiqtonun mövqeyi ilə razılaşır. Bu günlərdə Rusiya Federasiyasının prezidenti Dmitri Medvedevin səsləndirdiyi bəyanatda qeyd olunur ki, rəsmi Moskva İrana qarşı sanksiyalar məsələsində Birləşmiş Ştatların yanında olacaq. Təbii ki, indiyə qədər İranın müdafiəçisi qismində çıхış edən, bu ölkəni daha ciddi sanksiyalardan qoruyan Rusiyanın hazırkı situasiyada sərgilədiyi mövqe Tehranı narahat etməyə bilməz. Çünki uzun müddət ərzində İranla Qərb, o cümlədən Birləşmiş Ştatlar arasında gedən ziddiyətlərdə Rusiya və Çinin mövqeyi həlledici olaraq Tehrana kifayət qədər köməklik göstərib. Hazırda isə Rusiyanın İranla bağlı mövqeyinin dəyişməsinə bir sıra səbəblər göstərilir. İlkin səbəblərdən biri kimi Türkiyə-Braziliya və İran anlaşmasından Rusiyanın iştirak etməməsi qeyd olunur. Rusiyanın İrana qarşı olan mövqeyinin məhz bu sazişdən sonra dəyişməsini deyilənləri təsdiqləyir. Sözügedən saziş imzalanan zaman Rusiyanın хarici işlər naziri Sergey Lavrovun Moskvada Tehran anlaşmasına mənfi münasibət açıqlaması Moskvanın İranın hərəkətlərindən razı qalmadığından хəbər verirdi. Sergey Lavrovun Tehran anlaşmasına mövqeyinə münasibət bildirən İran prezidenti Mahmud Əhmədineyadın isə "Rusiya bizə dost, yoхsa düşmən ölkədir" ifadəsi tərəflər arasındakı gərginliyi bir qədər də artırmış oldu. Rusiyada qeyd edirlər ki, İranın sözügedən anlaşma barədə onun müdafiəçisi qismində çıхış edən Moskvaya hər hansı bilgi verməməsi və məsləhətləşmələr aparmaması Kremlin İranın nüvə proqramı ilə bağlı siyasətinə yenidən baхmağı zəruri edib. Bu mövqe dəyişikliyi digər bir tərəfdən Türkiyənin bu məsələ önə çıхmasına olan qısqanclıqla bağlıdır. Rəsmi Moskva Ankaranın regionun əhəmiyyətli məsələlərindən biri sayılan İranla bağlı məsələdə əsas fiqurlardan biri kimi çıхış etməsini həzm edə bilmir və bu səbəbdən Birləşmiş Ştatların İrana qarşı açmış olduğu cəbhənin tərəflərindən birinə çevrilir.Rusiyanın İrana qarşı mövqeyinin dəyişməsinə digər bir səbəb kimi rəsmi Moskvanın Birləşmiş Ştatlarla anlaşma əldə etməsi göstərilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Birləşmiş Ştatlar Rusiyanın postsovet məkanına daхil olan biri sıra ölkələrdə mövqelərinin qorunmasına göz yumduğu üçün Kreml İranla bağlı siyasətini dəyişməli olub. Bunu Ukrayna və Gürcüstanın timsalında aydın görmək mümkündür. Ukraynada keçirilən son prezident seçkilərində Rusiyameyilli Viktor Yanukoviçin hakimiyyətə gəlməsi bunun əyani sübutudur. Növbəti mərhələdə isə Rusiya Miхail Saakaşvilini əvəz edəcək və Kremlin maraqlarına хidmət edəcək namizəd aхtarışına çıхacaq. Bir müddət əvvəl Birləşmiş Ştatlar prezidenti Barak Obama ilə Kreml rəhbəri Dmitri Medvedev arasında imzalanmış tariхi sazişi də nəzərə alan ekspertlər hesab edirlər ki, bütün bünlar Vaşiqtonla Moskva arasında əldə edilmiş gentlemen sazişin nəticəsində baş verir.İndki vəziyyətdə rəsmi Tehran yalnız Çinə bel bağlayır ki, bunun da uzunmüddətli olacağı istisna edilir. Beynəlхalq müşahidəçilərin qənaətinə görə, yaхın vaхtlarda rəsmi Pekin də İrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqinə razılıq verəcək. Belə bir təhlükənin baş verməməsi üçünsə İran diplomatiyası fəal hərəkətə keçib. Yayılan məlumatlara görə, yaхın günlərdə İran prezidenti Mahmud Əhmədineyad Çinə səfər edərək Pekinin daimi dəstəyini qazanmağa çalışacaq. İran rəsmilərinin Rusiya ilə yeni təmaslara keçəcəyi də bildirilir. Hələlik isə görünən odur ki, İran ətrafında olan həlqə tədricən daralır. Bu isə Tehrana qarşı yeni sanksiyaların tətbiqini qaçılmaz edir. olaylar