GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, Azərbaycan Milli Strateji Təhqiqatlar Mərkəzinin sədri,  siyasi şərhçi Natiq Miridir.

-Sizcə, Əsəd rejimi ölkədə qanla hadisələr törətməklə hara gedir?

- Artıq Əsədin gedəcək bir yeri yoxdur. Əsəd bütün mənalarda öz legitimliyini (məşruiyyət, qanunilik) itirib. Bütün dünyaya dirəniş göstərməsi özü üçün daha sığortalı bir nəticə hazırlamağa hesablanıb. Ancaq bu, yanlış siyasətdir. Çünki Əsəd o məqamı çoxdan əlindən buraxıb.

Əsəd bu gün Suriyanı parçalamaqla şiələrdən ibarət bir dövlət qurmaqla prosesi (sürəci) qurtarmaq istəyində ola bilər. Ancaq bu haqqı ona tanımayacaqlar. Ən azından buna Türkiyə və Ərəb Dünyası imkan verməz.

Əsəd qanla başladı və görünən odur ki, qanla da gedəcək. Çünki bu boyda cinayətlərin bir bədəli olmalıdır ki, bunu da onun boynuna biçəcəklərini düşünürəm.

- Ümumiyyətlə, Suriyada Əsəd rejiminin devrilməsi çoxmu çəkəcək?

- Suriyada gedən proseslər vaxt baxımından o qədər də böyük zaman deyil. Sadəcə Əsəd rejimini ayaqda bir müddət qalması Liviyadan (Libi)  fərqli olaraq çox həssas bir bölgədə yerləşməsi, İran, Rusiya və Çin kimi böyük dövlətlərin hələ də onu müdafiə etməsi və BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) səviyyəsində müəyyən qərarların çıxmasına əngəl olmaları, Avropa və ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatlar)-da iqtisadi böhran acı nəticələri və ABŞ-ın Suriyaya hərbi müdaxilənin həm güc, həm də maliyyə tərəfinin Türkiyə və Ərəb Liqası (Birliyi) ölkələrinin hesabına etmək istəməsi və geosiyasi digər amillər səbəb olur. Ancaq Əsəd rejiminin ilin sonunadək taleyinin həll olunacağını demək olar. Çünki İran məsələsi bu dünyanın gündəmində olan bir nömrəli məsələdir. Çünki hesab edirlər ki, nüvə bombalı İran bütün dünyanın təhlükəsizliyinə təhdiddir. Ona görə də İran məsələsini daha rahat yoluna qoya bilmələri üçün Yaxın Şərqdə İranın son şiə qalası olan Suriyanın ram edilməsi gərəkir. Ona görə da bu məsələ ilə bağlı çox yaxınlarda tutarlı qərarların veriləcəyini demək olar. ABŞ-ın kəşfiyyat orqanları başçılarıənın dünən Türkiyədə baş nazir Ərdoğanla görüşünü də məhz bu müstəvidə dəyərləndirmək olar.

- Ərəb ölkələrini bürüyün dəyişikliklər dalğasında Türkiyənin rolunu necə görürsünüz?

- Bu prosesdə Türkiyə çox vacib bir rol üstlənib. Bu, təkcə Türkiyənin istəyi ilə deyil. Burada ABŞ-ın istəyi və maraqları da var. ABŞ dəyişiləcək rejimlərin əvəzində normal, demokratik bir rejimin bərqərar olması ilə bölgədə qalıcı bir sabitliyi təmin etməyi düşünür. ABŞ bu ölkələrdə müsəlmən siyasi qüvvələrin güclü olduğunu bildiyindən devrilmiş rejimlərin yerində bir Türkiyə modelinin qurulmasını istəyir. Çünki ABŞ Türkiyədə AKP hakimiyyətilə islamın demokratiya ilə necə çulğalaşdığını və bu amillərin bir-birini təkzib etmədiyini gördü.

Ona görə də ABŞ Türkiyə modelinin Ərəb ölkələri üçün keçərli və qalıcı stabillik ünsürü olacağına inanır. Türkiyənin də bu işdə əvəzolunmaz faydalar verəcəyini düşünürlər.Üstəlik, Türkiyə də əski Türkiyə deyil. Ortada böyüyən, inkişaf edən iddialı bir Türkiyəni görürük. Ona görə də Türkiyə bölgədə əski status –kvonun (hazırkı vəziyyət) qala bilməyəcəyini və İsrailin hegemonluğu bölüşmək zorunda qaldığına iddia edir və bu da haqlı və normaldır.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk

N.S