Postsovet məkanı və enerji yğrunda savaşın yeni mərhələsi Böyük güclər daha qorxulu addımlar atırlar Postsovet məkanında geosiyasi savaş getdikcə daha təhlükəli miqyas alır. Ukraynadan tutmuş Orta Asiyaya qədər böyük bir məkanda böyük güclərin qarşıdurmasını xarakterizə edən olaylar yaşanır. Son olaraq Ukrayna, Gürcüstan, Azərbaycan və Özbəkistan diqqətləri çəkməkdədir. Ukrayna gözlənilmədən siyasi böhrana qədəm qoydu. Baş nazir Yuliya Timoşenkonun komandası parlamentdə Yanukoviç və kommunistlərlə birləşərək prezidentin impiçment məsələsini asanlaşdıran qanun qəbul etdi. Buna prezident Viktor Yuşşenko dərhal reaksiya verərək ölkədə Konstitusiya çevrilişi edildiyini bəyan etdi. Prezident xalqa müraciət edərək buna qarşı çıxış etməyə çağırdı. O, parlamenti buraxa biləcəyini də elan edib. Bununla Ukrayna son bir neçə ildə neçənci dəfədir ki, siyasi böhrana düşür. Bu oyunların arxasında Rusiyanın durduğuna prezidentin tərəfdarlarının qəti şübhəsi yoxdur. Onlar Gürcüstanın arxasınca Ukraynada qarışıqlıq yaradaraq NATO-ya üzvlüyü çətinə salırlar. Ona görə də Ukraynanın prezidenti həyəcan təbili çalır. O, ölkənin bölünə biləcəyini xəbərdar edir. Ruslar da Krım məsələsini tez-tez yada salırlar. Müşahidəçilər ona da diqqət edirlər ki, prezident Yuşşenko Rusiyanın Sevastopoldakı hərbi dəniz donanmasının icarə haqqını 25 dəfə qaldırmağı nəzərdə tutan qanun layihəsini parlamentə təqdim edib. Əvəzində o, siyasi tərəfdaşı olan Timoşenkodan zərbə aldı. Bununla da ABŞ-ın vitse-prezidenti Dik Çeyninin Ukrayna səfəri öncəsi qanqaraldıcı olay baş verdi. Bu məsələyə əslində Rusiyanın bütün postsovet məkanı boyunca yeritdiyi siyasətin bir hissəsi kimi baxmalıyıq. Belə ki, Rusiyanın prezidenti və baş naziri paralel olaraq diplomatik hücuma keçiblər. Prezident Dmitri Medvedyev Mixail Saakaşvilini “siyasi meyit” adlandırıb və onu prezident kimi tanımadığını bəyan edib. Bu, onun Avropa Birliyi və Parlamentinin Rusiya-Gürcüstan münaqişəsini dəyərləndirməsinə olan cavabı idi. Yəni Rusiya Saakaşvili ilə hər hansı danışıq aparmaq fikrində deyil. Baş nazir Vladimir Putin isə ABŞ-ı hədəf götürüb. O, Amerikanın hər hansı embarqosundan qorxmadıqlarını deməklə bərabər Gürcüstan savaşını da məhz rəsmi Vaşinqtonun başladığını deyib. Putin ABŞ-a xitabən “sizin adamlarınız Güney Osetiyada əli silahlı nə iş görürdülər?” sualını verib. Sonra Qara Dənizdə ABŞ-ın ən müasir raketlərlə silahlanmış gəmilərinin peyda olmasının mənasını başa düşmədiyini bildirib. Bütün bunlara Rusiyanın “yumşaq” cavab verəcəyini deyib. Ancaq bu ifadənin nə anlamına gəldiyini izah etməyib. Sadəcə, “görərsiniz” deyib. Ən maraqlısı odur ki, bu fikirləri Putin Daşkənddə söyləyib. Putin Özbəkistana Gürcüstan məsələsində dəstək almaq üçün gedib. Kollektiv Müdafiə Müqaviləsi Təşkilatının Moskva toplantısı ərəfəsi Rusiya özünə siyasi dəstək axtarır. Bəzi məlumatlara görə Özbəkistan sözdə Rusiyanı dəstəkləsə də, Abxaziya və Güney Osetiyanı tanımaqda dəstəkləməyəcək. Nəhayət, Azərbaycan məsələsində Qərblə Rusiyanın mübarizəsi də diqqəti çox çəkir. Azərbaycana Dik Çeyni səfər edib və o, əsas məsələnin təhlükəsizliklə bağlı olduğunu deyib. Rusiya da öz növbəsində Azərbaycanla əməkdaşlığı gücləndirməklə onu öz tərəfinə çəkmək taktikasını davam etdirir. Hələlik Azərbaycan ağıllı gedişləri ilə öz optimal mövqeyini saxlaya bilir. Bütün bunlara Qərb mətbuatı kifayət qədər aktiv münasibət bildirir. Qərbdə hesab edirlər ki, Qafqaz indi dünyanın ən qarışıq bölgəsidir. Ona görə də Ukraynadan başlayaraq Orta Asiyaya qədər geniş məkanda geosiyasi müharibə getdikcə şiddətlənəcək. Buraya Baltikyanı bölgəni də əlavə etmək gərəkdir. ABŞ rəsmiləri hesab edirlər ki, ruslar yaxın ətrafda olan ölkələri özünə tabe etdirmək mərhələsinə başlayıb. Bunun qarşısını necə almaq üzərində düşünmək lazım gəlir. Proseslərin məntiqindən görünür ki, Rusiya cavab addımları ilə Qərbi tez-tez çətin vəziyyətə salır. Hətta bəzi hallarda Qərb nə edəcəyini bilmir. Ukraynada siyasi böhran uzun müddət davam etsə, daha böyük problemlər yarana bilər. Bu da faktiki olaraq geosiyasi mübarizənin uzun müddət davam edəcəyini göstərir. Qərb mətbuatı bu prizmada enerji layihələrinin taleyinin hələ də tam aydın olmadığı fikrini irəli sürür. Rusiya da açıq bildirir ki, Xəzər hövzəsi Qərb üçün güvənli enerji mənbəyi rolunu oynaya bilməz. Deyəsən, “ayıların hansı armudun üstündə bir-birini qırdığı” aydın olur. Bu hüququ onlara kim verib? Orxan Güneyli olaylar