GünAz TV: İran bölgədə Livandakı (Lübnandakı) «Hizbullah» terror qrupunun yardımı ilə də pozuculuq fəaliyyəti göstərir. Bu baxımdan həmin ölkə ilə bağlı xəbərlər az maraq daşımır.

 

Ötən gün ABŞ-ın  (Amerika Birləşmiş Ştatları) Livandakı səfirliyinin əməkdaşları ölkənin Sidon şəhərinə səfəri zamanı bir qrup yerli gənc onların idarə etdiyi avtomobilə Daş atıb.

 

Bu «Daş basqını» zamanı yaralanan olmayıb. Ameikalı əməkdaşlar bu şəhərin qədim hissəsinə sarı gedirmiş.Livan polisi daşatanlardan 3 nəfəri saxlayıb.

 

Bəhs etdiyimiz olayın səhəri ABŞ-ın Livana hərbi yardımı dayandırdığı haqda xəbər yayılıb. Amekrikalılar bunu Livanın qətlə yetirilmiş baş naziri Rafiq Həririnin oğlu Səid Həriri hökumətinin yıxılması ilə əlaqəlndirib. Uyğun sərəncamı ABŞ-ın müdafiə naziri Robert Geyts verib. Buna əsasən qərar bir müdət sonra qəbul olunub.

 

«The Wall Street Journal»-ının yazdığına görə, Amerika silah tədarükü ilə əlaqəsi olmayan başqa yardımları, o cümlədən livanlı əsgərlərin döyüş qabiliyyətinin artırılmasına yardım edir.

 

İkinci Livan savaşından sonra ABŞ bu ölkəyə 700 milyon dollarlıq hərbi yardım edib.

 

Buradan göründüyü kimi Suriya ilə yanşı Livan da diqqət mərkəzindədir. Çünki hər iki dövlətin ərazisində İran hakimiyyətini dəstəkləyən qüvvələrə mövcuddur. Əslinəd Tehran hakimiyyəti bu sayaq qüvvələri dünyanın çeşidli dövlətlərində formalaşdırıb, saxlamaqla onlardan Alət kimi istifadə edib, özünü qoruyur.

 

Yeri gəlmişkən, Amerikalı general Duqlas Freyzer bildirib ki, İran Latın Amrikası ölkələrində əlaqələrini genişləndirməyə(bunu şəbəkələrini genişləndirmək kimi də anlamaq olar-S.S.) səy göstərir.

 

«Radio Svoboda»-nın məlumatına əsasən, o, deyib ki, Tehran hakimiyyəti nüvə proqrammı ilə bağlı ona qarşı tətbiq edilən təzyiqləri azaltmaq məqsədi ilə bu yöndə fəaliyyətini artırıb. Senatın Hərbi Qüvvələr üzrə Komitəsində general bildirib ki, son illərdə İranı bu bölgədə səfirliklərinin sayı iki dəfəyə yaxın artıb.  2005-ci ildə Latın Amerikasının 6 ölkəsində İslam Respublikasının (Cümhuriyyətinin) səfirliyi var idisə 2010-cu ildə onların sayı 10 –a çatıb. Onun sözlərinə görə, bu bölgənin 17 ölkəsində İranın mədəniyyət mərkəzi yaradılıb.

 

Qeyd edək ki, bu qurum birbaşa İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyiyə bağlıdır. Həmin mərkəzlərin başçıları isə ayətulla Xamneyinin təmsilçisi sayılır (müqayisə et-İranın ölkəmizdəki mədəniyyət mərkəzinin başçısı Öcaqnijaddır). Həmin qurumları bir qayda olaraq, İran səifirliyi yanında islam-irşadı mədəniyyət mərkəzi kimi təqdim edirlər. Ancaq əslində bu mərkəzlərin səlahiyyəti səfirinkindən artırqdır. Bu baxımdan Latın Amerikasında həmin mərkəzlərin hansı işlərlə məşğul olduğunun təsəvvür etmək çətin deyil. Nə isə…

 

S.Həriri hökumət buraxıldıqdan sonra  «Məcd Hərəkatı»nın lideri Nəcib Mikatiyə yeni hökuməti formalaşdırmağa başlayıb.

 

S.Həriri «The New York Times» qəzetinə müsahibəsində deyib ki, kimliklərindən asılı olmayaraq, atasının qatilləri onu Livan hökumətinin başında görmək istəmir. Onun fikrincə,  hazırda baş verənlər 2005-ci ildə baş verənlərlə Rafiq Həririnin ölmündən sonrakı hadisələrlə birbaşa əlaqədardır.

 

Qeyd edək ki, Nəcib Mikati 2005-ci ilin aprel-iyun aylarında Livan hökumətinə müvəqqəti başçılıq edib.

 

Bir müddət öncə ABŞ-ın dövlət katibi HillariKlinton xəbərdarlıq edərək, bildirmişdi ki, Vaşinqton «terrorçu «Hizbulla» təşkilatı ilə sıx bağlı olanla əməkdaşlıq edə bilməz.

 

Amerikalı diplomat xəbərdarlıq edərək, əlavə etmişdi ki, «Hizbulla» hakimiyyətə gələcəyi halda ABŞ-ın Yaxın Şərq ölkələrinə münasibəti dəyişəcək. «Hizbulla» tərəfindən nəzarət edilən bir hökumət bizmi Livanla ikitərəfli münasibətimizə təsir edəcək. Hesab edir ki, ədalət zəfər çalmalı, qatillər tapılıb, cəzalanmalıdır. Biz Livanın suverenliyinə inanırıq»-deyə, o, ölkəsinin mövqeyini açıqlamışdı.

 

Xatırladaq ki, R.Həririnin qətli ilə bağlı prokuror (dadistan) Daniel Belmar tərəfindən ittiham irəli sürülüb. İtthama əsasən keçmiş baş naziri «Hizbulla» qrupunun üzvləri planlaşdıraraq, həyata keçirib. «AFR»-in məlumatına görə, İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyi isə 2005-ci ilin fevralında qətli «sifariş» verib. «Sifariş»çi olduğuna görə, ona qarşı da ittiham irəli sürülüb.

 

Bir müddət öncə R.Həririnin qətlini «Hizbulla»nın əməliyyat bölməsinin rəisi İmad Muqniya və qrupun iranlı komandiri Qasım Süleymaninin planlaşdırdığı bildirilirdi.

 

Hesabata əsasən, baş nazirə hücumu Muqniyanın əmisi oğlu Mustafa Bədrəddin başçılıq etdiyi döyüşçü qrup həyat keçirib.

 

«İranın qənaətincə, Həriri Səudiyyə Ərəbistanının casus idi. Bu səbəbdən də onun ölmü Livandakı «Hizbulla»ya sərf edərdi»-deyə, bəzi təhlilçilər iddia edir.

 

Onların qənaətincə,  hesabatda ayətulla Xamneyinin İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının (Sepahın) komandanlığına əmr verdiyi haqda dəlillər var.

 

Qeyd edək ki, hizbullaçı İmad Muqniya R.Həririnin qətlindən bir müddət sonra müəmmalı şəkildə öldürüldü. Onun da qətili haqda çeşidli variantlar söylənilməkdədir. Elə R.Həririnin ölmündə İran hakimiyyəti və «hizbulla» ilə yanaşı, Suriyanın prezidenti Bəşşar Əsəd, eləcə də  onun əmisi oğlu, Suriya kəşfiyyat idarəsinin o vaxtkı başçısı Asəf Şövkətin də əsas rol oynadığı haqda versiya irəli sürülür.

 

Yəhudi dövləti baş nazirinin müavini Silvan Şalom dünya ictimaiyyətinə müracitəində demişdi ki, Livanı «Hizbulla» və İranın  girovuna çevrilməyə qoymasınlar.

 

Nəcib Mikatinin baş nazir postuna keçməsini dəyərləndirən İsrail rəsmisi beynəlxalq ictimaiyyəti Livandakı hadisələrin Tehranın ssenarisi ilə inkişaf etməsinə yol verməməyə çağırmışdı: «Hizbulla» adi terrorçu təşkilat deyil, o, İslam Respublikası tərəfindən nəzarət edilən və dəstəklənən qrupdur.İran İsrailin Şimal sərhədlərinə yaxınlaşır».

 

Livanda uzun illərdən bəri baş verən hadisələr orada müsəlman dövlətlərindəki iddialı rejimlərin savaş apardığını da təsidqlməkdədir. Odur ki,  Yaxın Şərqdəki gərginlik diktatorların əsəbinin gəriləcəyindən, onların islam adı altında öz hikkələri uğurunda savaşa başlayacağı ehtimal artmaqdadır. Çünki bölgədəki müsəlman dövlətləri başqa bir müsəman dövlətinə bu və ya başqa  siyasi-ideoloji, məzhəbi, yaxud xarici müttəfiqləri ilə biri-birinə dəstəkdədir. Məsələn, İran Livanda hizbullanı, şiə olduğu üçün  Suriya hakimiyyətini, Bəhreyndə müxalifəti, Səudiyyə Ərəbistanı da bunun əksinə özünə bölgədə bolk yaradıb və s.

 

Bölgədə bu sayaq məsələlərdən rahatsız olalardan biri də İsraildir. Ona görə bu ölkənin təhlilçiləri çeşidli mülahizələr irəli sürür.

 

«DebkaFile»-ın təhlilçiləri hesab edir ki, İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı və Bəhreyn savaş cəlb edilə bilər. Bu yaxınlarda Səudiyyə kralı Abdulla və Bəhreynin monraxı Həmad bin İsa əl-Xamad müdafiə, xarici siyasət və maliyyə məsələləri ilə bağlı müşavirə keçirib. Mzükirə edilən məsələlərin arasında Bəhreynin təhlükəsizliyi xüsusi olaraq, vurğulanıb.

 

«DebkaFile»-çilərin qənaətincə, martın üçüncü həftəsi bu önəmli məsələ səud kralı tərəfindən qanuniləşdirilib. Onun oğlu, Səudiyyə Ərəbistanı Milli Qvardiyasının komandiri Mutayb isə Bəheryn silahlı qüvvələrinin yenidən qurulması ilə məşğul oldacaq. Bundan başqa Səudiyyə krallığı körfəzdə ən böyük hərbi bazanı  Bəhreyn ərazisində tikməyə başlayıb. Bu isə İran və İraqda ciddi narahatlığa səbəb olub.

 

Krallarının bu addımı Bəhreyni Səudiyyə Ərəbistanının 13-cü əyalətinə çevirə bilər.

 

İraqın baş naziri şiə məzhəbli Nuri əl –Maliki Vaşinqtonun bu anlaşmanı dəstəkləməsini bölgədə münasibətlərin kəskinləşməsinə yardım kimi qiymətləndirib.

 

İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad Körfəz Ölkələri Əməkdaşlıq Şurasının İrana qarşı qəbul etdiyi bəyanatın ABŞ və onun müttəfiqlərinin təzyiqi altında hazırlandığını deyib: «Səudiyyə Ərəbistanı ayıq olmalıdır. Çünki amerikalılar ən vəfasız dostlardır. Səudiyyə Ərəbistanının Bəhreynə hərbi qüvvə göndərməsi çirkin və xoşagəlməz hərəkətdir. Bu hərəkət İraqın Küveyt və İrana qarşı hərbi hücumu kimi bir şeydir. Səudiyyə Ərəbistanı öz hərbi qüvvələrini Bəhreyndən çıxarmalıdır». O, bildirib ki, onlar İran sərhədləri yanında, k.rfəzdə neft yataqları yaxınlığında böyük hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsini qəbul etməyəcək. O, bölgədə iri hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsini «hərbi əməliyyatların başlaması kimi» dəyərləndiricəklərini və «uyğun addım atacaqlarını» vurğulayıb…

 

Sədrəddin Soltan