GünAz TV: Güney Azərbaycan türklərinin milli, mədəni, qanuni və təbii haqları hər gün tapdanır. Bunu sübut etmək üçün elə ciddi hesablama aparıb, mülahizə yürütməyə ehtiyac yoxdur.

7 yaşlı Azərbaycan türkləri hər gün səhər-səhər yuxudan oyanıb, məktəbə yabanı dildə təhsil almağa gedir. Evdə dedikləri «ana» , «ata», «çörək» , «su», «yemək» və s. sözləri onlara təhsil ocaqlarında əcnəbi dildə, farsca dedizdirirlər. İslam Respublmkasının (Cümhuriyyətinin) bu əməli azmış kimi məktəbədə onlara öyrətməyə çalışırlar ki, «siz azərilər», yəni türklər, «farsların bir qolusunuz, danışdığınız dildə farscanın bir ləhcəsidir».  Bundan böyük haqsızlıq və ədalətsizlik ola bilərmi? Bu bir milləti sivill dünyanın gözü qarşısında  assimilyasiya etmək, qos-qocaman bir etnosu danmaqdır.

Düzdür, bəziləri belə bir rejimə başçılıq edənin, ayətulla Xamneyinin «türk olması ilə fəxr etdiklərini» haray çəkib qışqırırlar, amma bu türkün özü də həmin ideologiyanın qurbanıdır və bu siyasəti yürüdən fars şovnistələrinə qulluq edir. Onda belə çıxır ki, İranın ali rəhbərinin «türk olması fəxr edənlər»də bu siyasəti alqışlayırlar. Nə isə…

1992-ci il Fevralın 21-dən başlayaraq, YUNESKO hər il Beynəlxalq Ana dili günün qeyd edir. Həmin günün ağırlanmasında məqsəd dünyada «dillərin ölməsinin» qaşısını almaqdır. Araşdırmalara görə, dünyada 6 min dil var və hər ilə neçə-neçə dil sıradan çıxır. Bir çox mütəxəssislər bu baxımdan Güney Azərbaycan türklərinin ana dilinin də məhvolma təhlükəsi ilə üzləşdiyini söyləyirlər. Buna səbəb həmin dildə məktəbin olmaması, milli-mədəniyyətin inkişafının qarşısının alınması, milli varlığın danılması göstərilir.

Xatırladaq ki,Böyük Britaniya imperiyası Hindistandan çıxandan sonra bu ölkə dini əsasda iki hissəyə Hindistan və Pakistana parçalandı.  1947-ci ildə o vaxtkı Şərqi Benqaliya bir müddət  «Şərqi Pakistan» adı altında Pakistan İslam Respublikasının tərkibinə qatıldı.  Benqallar öz milli haqları uğurunda mübarizə apararaq, 1971-ci ildə Banqaladeşin  müstəqilliyini qazandılar. Bu müsətəqillik onlara asan başa gəlmədi.  1952-ci il fevralın 21-də Banqladeş xalqı Ana dilli haqqı tələbi ilə etiraz aksiyası keçirdi. O zaman Paksitan təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən  aksiyanın 4 iştirakçısı öldürüldü…

Artıq neçə ildir Güney Azərbaycan türkləri beynəlxalq ictimaiyyətin və ölkə rəhbərliyinin diqqətini bu məsələyə cəlb etmək üçün çeşidli tədirblər keçirməyə cəhd göstərir. Ancaq onların bu haqlı tələbələrini ödəməkdənsə, hakimiyyəti azərbaycanlıları polis dəyənəkləri, təziyq və həbsxanlarla qarışılayır.

Güney Azərbaycanda olduğu kimi xaricdəki azərbaycanlılar güneyli soydaşlarımzın təbii, haqlı və qanuni haqlarını müdafiə etmək məqsədi ilə tədirlər gerçəkləşdirirlər.

Bölünmüş vətənimizin bu tayında Ana dili gününə diqqət yetirlmədiyi halda Güney Azərbaycanda bu gün unudulmur. Səbəbi isə aydındır. Çünki Güney Azərbaycandakı 30 milyondan çox bir toplumun ana dili məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Heç kəsə sirr deyil ki, Güney Azərbaycan türkləri İrandakı bütün yenilik və mütərəqqi işlərdə aparıcı rol oynayıblar. Peknin Olimpiadasında İran İslam Respublikasına yeganə qızıl medalı da  qazandıran Azərbaycan türkü, Hadi Saei Pekin olimpiadasında taekvondo üzrə yarışda qalib gələrək, İranın himinin səsləndirib.  O, qazandığı bu medalı Azərbaycan xalqına hədiyyə etdiyini söyləmişdi: «Bu qızılı Azərbaycan xalqına, doğulduğumu Bostanovaya həsr edirəm. Xalqın xeyir-duası ilə bu medalı ölkəmə gətirdiyim və İranın bayrağını qaldırğımı üçün çox sevinirəm. İsti və səmim salamlarımı şanlı Azərbaycan xalqı və doğulduğum Bostanovaya, Qarakohülə çatdırıram…».

Xatırladaq ki, o, yarışdığı sahə üzrə oimpiada tarixinə düşmüş tək-tək adamlardandır. 2000-ci ildə Sidney olimpiadasında bürünc, 2004-cü ildə Afina oyunlarında qızıl medal alıb.  Onun bacısı Məhrvərz Saei də taekvandoçudur. O, 2006-cı ildə Qətərdə keçirilən Asiya oyunlarında bürünc medal qazanıb.

Güneyli soydaşımızın qələbəsinə Cənubi Azərbaycanın Biləsuvar rayonundan olan Məsud adlı azərbaycanlı belə münasibət bildirmişdi : «İranda başqa sahələrdəki kimi idmanda da türklər hər zaman uğur qazanıblar. Afina olimpiadasında da İranın aldığı 4 qızıl medaldan 3-nü azərbaycanlı əldə edib – Hüseyn Rzazadə,Yusif Kərəmi və Hadi Saei. Təəssüflər olsun ki, Güney Azərbaycan türklərinin qazandığı bütün uğurlar İranın adına yazılır. Bu həmin İrandır ki, Azərbaycan tüklərini bir millət olaraq, tanımır…».

Ana dili ilə bağlı elmi araşdırmalardan.

Yeni doğulmuş körpələr ağlayarkən öz doğma dillərinin intonasiyasının (qəraətini) yamsılayırlar. Bununla da onlar öz dillərinin ilkin elementlərini (ünsürlərini) öyrənməyə başladıqlarını ifadə edirlər. Almaniyalı alimlər bu nətiəcyə gəlib. Onların araşdırması isə «Current Biology» jurnalında dərc olunub.

Alimlər onu da öyrənib ki, körpələr doğulan andan müəyyən səslər., məsələn, ata-analarının səslərini tanıya bilirlər, ancaq onları yalnız 12 həftədən sonra yamsılayırlar.

Bununla da Almaniyadakı yeni araşdırma üzə çıxarıb ki, körpələrin dil qailiyyəti bu vaxtadək düşünüldüyündən daha tez inkişaf etməyə başlayır.

«Bizim araşdırma dilin inkişafının ilk toxumlarını səpmək üçün ağlamağın vacibliyini üzə çıxarıb» – Vürzburq Universitetində araşdırmaya başçılıq edən professor Kaslin Vermk bunları söyləyib.

 «Azadılq» radiosunun hazırladığı bu məlumata görə, araşdırma zamanı 60 sağlam körpənin ağlaması lentəə yazılaraq, təhlil olunub. Onlardan 30 fransız dilli, 30 isə alman dilli ailədə doğulmuş körpələr olub. Körpələr 3-5 günlük olarkən onların səsi lentəə alınıb. Təhlillər körpələrin «ağlama melodiyaları» arasındakı fərqi və  onun öz doğma dillərinə uyğunluğunu açıq-aydın üzə çıxıb.

Fransız körpələr yüksələn, almaniyalılar isə enən xətt üzrə melodiya ilə ağlamağa meylillirdirlər. Bu da araşdırmaçılara görə, iki dilin səciyyəvi özəllikləri arasındakı fərqliliyə uyğundur.

«Məsələn, alman dilində «ata» sözünün deyərkən, birinci hecanı vurğulayırsan, fransızca da isə əksinədir», deyə, professor Angela Frederik icah edib. Onun sözlərinə görə, bu özəllik daha uzun ifadələr üçün də səciyyəvidir.

Professor Kaslin deyib ki, araşdırma həm də ana bətinində olan körpənin musiqi və valideynlərinin səsləri ilə sakitləşdirilə bildiklərini ortaya çıxarıb : «Biz onu göstərir ki, beyin dilin əsas aspektini və musiqini emal edəcək qədər yetkinləşir. Nitq ehtimal döl üçün stimul (əngizə) yaradır»və .s

İnsanın şəxsiyət kimi formalaşmasında da ana dilinin üstünlüklərinə dair çox saylı araşdırmalar mövcuddur. Tehran hakimiyyətinin Güney Azərbaycan türklərinə qarşı apardığı milli assimiliyasi siyasəti isə onların daha güclü şəxsiyyət kimi formalaşmasını əngəlləyir. Məktəblərdə Azərbaycan türklərinə əcnəbi dildə dərslərin keçilməsi az imiş, onların öz soylarına qarşı çıxmaq ruhunda tərbiyə olunması əsl faciədir. Tehran hakimiyyətinin bu siyasəti ucbatından azərbaycanlılar öz milli mənsubiyyətini belə danmaqdan çəkinmir. Çünki o, ölkədə fars etnik qrupu və onun qondarma mədəniyyəti üstün irqinki kimi təbliğ, tərif olunmaqla yanaşı, insanların şüuruna zorla yeridilir.

Sədrəddin Soltan