GünAz TV: İranda “Yaşıl hərəkat” adı verilən müxalif cərəyanının liderləri Musəvi və Kərrubi ərəb dünyasını bürüyən inqilab dağlasından ruhlanaraq tərəfdarlarını meydanlara çıxmağa çağırıblar.

Bu çağırışa qulaq verən bir qrup müxalifət tərəfdarı qadağalara rəğmən, qısa zaman kəsiyində iki dəfə Tehran küçələrində çıxıblar, ancaq hər dəfəsində polis və bəsic qüvvələrinin zorakılığı nəticəsində geri çəkiliblər, ümumilikdə üç nəfər həlak olub.

İran müxalifəti hələ ki, ərəb dünyasında vüsət alan təlatümlərin səviyyəsinə qalxa bilməyib. Çünki əks tərəf də zəif deyil. Buna baxmayaraq, ev həbsində olan Musəvi tərəfdarlarını fəal olmağa, meydanları boş buraxmamağa səsləyir.

Paytaxt Tehranın küçələri qaynayarkən, Azərbaycan şəhərləri – Təbriz, Ərdəbil və digərlərində sakitlikdir. Ancaq bu nisbi sakitlik o demək deyil ki, güneydəki  soydaşlarımız passivdirlər. Tehranda müxalifətlə polis arasındakı birinci toqquşmadan 2 gün sonra Türkiyənin Cümhurbaşqanı Abdulla Gül Təbrizə gəldi. Gülün Təbriz hava limanında qarşılanma mərasimində soydaşlarımızın birinin əlində “Gül, Təbrizə xoş gəlmisən” şüarını qaldırması, ayrıca, Türkiyə Cümhurbaşqanının şəhərdəki tarixi yerləri gəzərkən, Azərbaycan Türklərinin sevinc göstəriləri, Azərbaycan Türkcəsində “Yaşasın Türkiyə”, “Yaşasın Türkiyə-Azərbaycan” qışqırmaları çox nəsnədən xəbər verir. Təbrizdə kimsə “Yaşasın Türkiyə-İran” qışqırmadı, kimsə Abdulla Güllə farsca danışmadı. Yəni bu qarşılanma mərasimi də sübut edir ki, güneyli soydaşlarımız kifayət qədər fəaldırlar.

Bəs onda sual oluna bilər ki, Abdulla Gülü millətçi şüarlarla qarşılayan soydaşlarımız nədən Musəvi və Kərubinin “Yaşıl hərəkat”ına dəstək vermir, onların çağırışı əsasında küçələrə çıxmırlar?

Bu günlərdə eyni sual “Yaşıl hərəkat”ı dəstəkləyən məşhur saytlardan birində də yer alıb: “Təbriz sakinləri Gülü millətçi şüarlarla qarşıladıqları və bununla İrandakı rejimə müxalif olduqlarını bəyan etdikləri halda, nədən Musəvinin çağırışı əsasında deyildiyi gün bizimlə birgə bu rejimə qarşı ayağa qalxmırlar?”

Bu kimi sualların aydın cavabı var. Güneyli fəallar Musəvi və Kərrubinin kreslo (tac o təxt)  uğrunda mübarizə apardıqlarını düşünür, onların hakimiyyətə gəldikləri halda dini liderlə dil tapacaqları və heç bir köklü islahat aparmayacaqları, İranda yaşayan xalqların haqlarını tanımayacağı qənaətindədirlər. Güneyli soydaşlarımızın belə düşünmək üçün kifayət qədər əsası var. Nə Musəvi, nə də Kərrubi ötən il prezident seçkisi dövründə keçirdikləri çoxsaylı mitinqlərdə İranda yaşayan azərbaycanlıların haqları mövzusuna toxunmadılar.

Əslində güneyli fəallar azərbaycanlı Musəvini dəstəkləməyi ciddi götür-qoy ediblər və bu məqsədlə prezident seçkisi təbliğatı dövründə onunla görüşmək də istəyiblər. Ancaq Musəvinin Təbrizdəki ofisi güneyli fəalların liderləri ilə görüşdən imtina edib. Ən maraqlısı odur ki, həmin görüşə yollanan güneyli fəalların çoxu bir az sonra həbs olunaraq işgəncə ilə üzləşiblər.

“Yaşıl Hərəkat”ın ideoloqları İran azərbaycanlılarından dəstək umarkən, güneylilər də Musəvi tərəfdarlarına qarşılıqlı sual ünvanlayırlar: “Siz bizdən dəstək gözlədiyiniz halda, nədən biz ayağa qalxanda Siz susursunuz?”. Həqiqətən, bir neçə il öncə İranda çap edilmiş dərgidə azərbaycanlılar təhqiramiz şəkildə təsvir olunanda Təbriz və Ərdəbil qaynayır, Tehran isə susurdu. Elə indinin özündə də Təbriz, Ərdəbil və digər şəhərlərdə güneyli fəallar həbsxanalarda işgəncəyə məruz qalarkən, Musəvi və Kərrubi susmağa üstünlük verir.  

Vaxtilə Məhəmməd Xatəmi də Musəvi və Kərrubi kimi islahatçı libasında təqdim olunurdu. Xatəmi 1997-ci ildə islahatçı şüarlarla prezident seçildikdə ondan çox şey gözləyirdilər. Ancaq Xatəmi İran prezidenti olduğu 8 il müddətində ölkəsinə heç bir yenilik gətirmədi - nə vəd edilən islahatlar həyata keçirildi, nə də azərbaycanlıların haqları tanındı. Elə Kərrubi və Musəvi də vaxtilə İranda mühüm vəzifələrdə çalışıb. Birincisi parlamentin sədri, digəri isə dini lider Ayətullah Xomeyninin dövründə baş nazir olub. Hər ikisi hazırki İranın formalaşmasında önəmli rol oynayıblar. İndi isə hər ikisi vaxtilə qulluq etdikləri, özlərinin möhkəmləndirdikləri rejimi dəyişməyə çalışdıqlarını bəyan edirlər.

Musəvi və Kərrubinin İrandakı Azərbaycan türklərinin dəstəyinə arxalanmadan rejimi dəyişməsi çətin olacaq. Bu dəstəyi qazanmaq üçün isə güneyli fəalların liderləri ilə görüşərək fikir mübadiləsi aparmaq və ortaq məxrəcə gəlmək lazımdır. Bu olmadan böyük ehtimalla İran azərbaycanlıları Tehrandakı müxalifətlə birgə hərəkət etməyəcək və doğru bildikləri yolla gedəcəklər.

Elxan Şahinoğlu,

“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri