GünAz TV: AMEA-nın (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Tarix İnstitutu Azərbaycan xalqına qarşı 1918-1920-ci illlərdə törədilən soyqırımla bağlı dörd cilddən ibarət sənəd toplusu hazırlayıb.

GünAz TV mətbuat mərkəzinin SİA-ya istinadən yaydığı məlumata görə, bu barədə Tarix İnstitutunun direktoru Yaqub Mahmudov məlumat verib. O bildirib ki, yaxın günlərdə həmin toplunun təqdimat mərasimi keçiriləcək. Tarixçinin sözlərinə görə, indiyə qədər bu soyqırımlarla bağlı əsas tutarlı faktlardan (gərçək, sənəd) biri o olub ki, Şaumyanın başçılıq etdiyi Daşnaq-Bolşevik qurumu Bakıda, Bakı quberniyasında (fərmandari, ostandari) Azərbaycan xalqına qarşı düşünülmüş surətdə, qabaqcadan planlaşdırılmış soyqırım həyata keçirib.

“Soyqırımı dövlət səviyyəsində Azərbaycan xalqına qarşı keçirilib. Bu da bizim yeganə siyasi faktımızdır əlimizdə. Cümhuriyyət dövründə Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası yaradılaraq həmin dövrdə mövcud olan soyqırım faktını protokollaşdırıb tarixi fakt kimi bizə sənəd olaraq bugünki nəsillərə qoyublar. Amma indi axtarışlarımızın nəticəsi ondan ibarətdir ki, təkcə Şaumyanın başçılıq etdiyi bolşevik-daşnaq partiyası deyil, 1918-ci il mayın 29-da Azərbaycan xalq cümhuriyyəti xalqla uyğunlaşmayaraq İrəvanı və ətrafındakı torpaqları ermənilərə verdi. Onların bir siyasi mərkəzi olsun deyə 9,05 min kv.km–lik ərazidə Ararat Respublikası (Cümhuriyyəti) yarandı. 1918-ci il mayın 30-dan dövlət səviyyəsində o ərazidən azərbaycan əhalisini məhv eləməyə, təmizləməyə başladılar. Yəni, bugünki bizim təhqiqatlarımız göstərir ki, Azərbaycan xalqına qarşı təkcə Bakı quberniyasında deyil, eyni zamanda, Azərbaycan torpağında, bizim ərazilərimizdə, keçmiş İrəvan torpaqlarında soyqırım həyata keçirməyə başladı. Çox dəhşətli faktlar aşkar etmişik. Məsələn, deyə bilərəm ki, 1919-cu il 20-25 gün ərzində təkcə iki qəzada 500000-ə qədər azərbaycanlı öldürülüb. Onların necə məhv edilməsi üsulları tarixdə görünməyən vəhşilik, vandallıq əlamətidir. Tarixdə heç yerdə elə bir fakt yoxdur ki, bir xalqı məhv etməkdən ötrü ermənilərin tətbiq etdiyi üsullar istifadə olunsun. Hamilə qadınların kürəyinə samovar bağlamaq, camaatı məscidə dolduraraq onları diri-diri yandırmaq, əhalini sortlamaq, izi itirməkdən ötəri insanları doğrayıb, onları Araza tökmək, yəni bu üsulların hamısı bir daha sübut edir ki, bu soyqırım təkcə insanların fiziki tərəfdən məhvinə deyil, yəni ki, onlar təkcə xalqı məhv etməyi düşünməyiblər, həm də xalqın, yəni, azərbaycanlıların izini tarixdən belə silmək istəyiblər. Bu baxımdan tarixi abidələrin məhv edilərək sıradan çıxarılması həyata keçirilib. Lakin aparılan araşdırma nəticəsində bunların hamısı açıqlanıb. 4 cildlik sənəd toplusu tarixdə Azərbaycan xalqına, buradakı türk-müsəlman əhalisinə qarşı törədilən soyqırımı sübut etməkdən ötrü əvəzsiz sənədlərdir. Burada söhbət yalnız Azərbaycan əhalisindən deyil, bütövlükdə türk-müsəlman xalqlarından gedir. Bu gün ortalıqda bir fakt var ki, keçmişdə əhalisinin bir nəfərinə qədər azərbaycanlı olan Ermənistan ərazisində bu gün bir nəfərdə olsun azərbaycanlı yaşamır. Bu siyasətin nəticəsi göz qabağındadır”.

Y.Mahmudov soyqırımla bağlı muzeyinin yaradılmasına çox böyük ehtiyacın olduğunu deyib. N.S