GünAzTv: Razılaşma Vaşinqtonu israrından yayındırmadı, rəsmi Tehran isə ABŞ-ı  (Amerika Birləşmiş Ştatları) qısqanclıqda ittiham edir.

Ağ Evin təklifi ilə BMT TŞ-də qəbul olumuş sanksiyalara rəsmi Tehranın reaksiyası özünü gecikdirmədi. Iran, ABŞ və müttəfiqlərini inkişafda olan ölkələrə qarşı ikili standartlarda ittiham etdi. Ölkənin vitse prezidenti, Iranın Nüvə Enerjisi üzrə Agentliyinin rəhbəri Əli Əkbər Salehi Qərb ölkələrini, xüsusən də Amerikanı qısqanclıqda ittiham edib. “Rəsmi Vaşinqton və onun müttəfiqləri inkişaf etməkdə olan ölkələrin beynəlxalq arenada müstəqil qərarlar verməsini həzm edə bilmir”,- deyə Iran rəsmisi bildirib. Salehi qeyd edib ki, uzunmüddətli müzakirələrdən sonra imzalanmış nüvə sazişinə loyal münasibət bəsləməyən ABŞ və dünya gücləri BMT TŞ-də qəbul etdikləri sanksiyalarla öz etibarlarını itiriblər. Vitse-prezident Qərb dövlətlərinin qəbul etdiyi sanksiyaların mənasız olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, bu addım ABŞ və müttəfiqlərinin son addımlarıdır. Qeyd edək ki, ABŞ dövlət katibi H.Klinton sanksiyalar toplusunu Irana yaxınlığı ilə seçilən Çin və Rusiyanın da dəstəklədiyini bildirib. Maraqlı burasındadır ki, sanksiyalara açıq dəstək verən Çin ilk dəfə olaraq BMT tərəfindən irəli sürülən nüvə dəyişdirilməsi təklifini müsbət qarşılayıb. Qərb dövlətləri Iranın nüvə silahı əldə etmək niyyətində olduğunu dəfərlərlə bildirsələr də, rəsmi Tehran bunun tam əksini söyləməkdə davam edir. Hələlik bütün dünyanın diqqəti nüvə razılaşmasına imzalayan Iranın sanskiyalardan sonra hansı addımlar atacağına yönəlib.

Ərdoğan Obama və Putini sakit olmağa çağırdı

Bütün bunların ardından Tükiyənin baş naziri R.T.Ərdoğan ABŞ prezidenti Barak Obama və rusiyalı həmkarı Vladimir Putinlə telefonla danışaraq Iran razılaşmasının detalları ilə bağlı ətraflı məlumat verib. Və onları narahat olmamağa çağırıb. Baş nazir qeyd edib ki, razılaşma probemin həlli istiqamətində ilk və önəmli addımdır. Obama ilə 1 saata yaxın danışan Ərdoğan Türkiyənin həm müttəfiqlərlə, həm də bölgənin ehtiyacı olduğu sülh və sabitlik istiqamətində səylərini davam etdirməkdə israrlı olduğunu bildirib. “Bölgəmizdə nüvə silahı istəmirik. Əldə olunmuş razılaşma regionda qarşılıqlı etimad baxımından çox önəmlidir. Türkiyə bu razılaşmada verilən bütün sözlərə əməl olunmasına yaxından nəzarət edəcəkdir. Buna əmin ola bilərsiniz. Türkiyə ilə ABŞ strateji dost və sizin deyiminizlə ”model ortaq" olaraq bir-birinə güvənməli, eyni zamanda dəstək olmalıdır" söyləyib.Obama isə öz növbəsində Tükiyə ilə əməkdaşlıqdan məmnun olduğunu baş nazirin nəzərinə çatdırıb. “Bir ildən çoxdur ki, sizinlə isti münasibətlər yolundayıq. Sizin də problemlərin diplomatik yolla həlli istiqamətindəki səylərinizi yaxşı anlayıram. Problemin diplomatik və razılaşmalar çərçivəsində həll olunacağına ümid edirik. Əks halda BMT TŞ-nın Iran məsələsində qəbul edəcəyi qərarları həyata keçirməyə israrlıyıq”.Rusiyalı həmkarı V.Putinlə də əlaqə saxlayan Ərdoğan əldə olunan razılaşmanın qarşılıqlı etimad baxımından çox önəmli olduğunu bildirib. Putin də Obama kimi Türkiyənin addımlarını təqdir etdiyini və rəsmi Ankaranın problemlərin həllində diplomatik səylərinin yeni bir dönəm açdığını bildirib.

Iran nə düşünür

BMT TŞ-də qəbul olunan sanksiyalar Iranı daha da aqrressivləşdirə bilər. Belə ki, rəsmi Tehranın mayın 17-də imzalanmış razılaşmanın hələ mürrəkkəbi qurumamışkən bu cür sərt sanskiyalarla üzləşməsini sakit qarşılayacağı inandırıcı görünmür.Sanksiyaların mətnində qeyd olunur ki, Iranın uran mədəni aşkarlaması, uranı zənginləşdirməsi, yenidən işləməsi, nüvə ehtiyatı əldə etməsi və texniki hazırlaması, nüvə silahı daşıya biləcək ballistik raketlərin texnologiyası məsələsində xarici investisiya yatırılması qadağan olunacaq.Irana tank, hərbi təyyarə, raket sistemləri kimi səkkizinci kateqoriyaya aid ağır silahların satışına yasaq qoyulacaq. Xarici ölkələrin Irana bu silahlar mövzusunda texniki treninqlər keçmək, maddi dəstək göstərməsi qadağa olunur.Iranın nüvə silahı daşıya bilən ballistik raketlərlə bağlı istənilən fəaliyyəti beynəlxalq konvensiyalara zidd kimi qəbul olunacaq.Yasaqlanmış yük daşıdığı şübhəli bilinən bütün gəmilərdə təftiş aparılması tələb olunacaq. Və nəhayət, Iranın nüvə fəaliyyəti ilə bağlı şübhəli bilinən bütün maliyyə işləri blokadaya alınacaq.

Türkiyə və Braziliya BMT-yə məktub göndərdi

BMT mətbuat xidməti Türkiyə, Braziliya və Iran arasında imzalanan razılaşmayla bağlı quruma məktub daxil olması haqda açıqlama verib.BMT mətbuat katibi Martin Nasirski jurnalistlərin suallarını cavablandıraraq bildirib ki, Türkiyə və Braziliyanın ortaq imzaladığı sənəd BMT TŞ-yə üzv ölkələrin xarici işlər nazirlərinə və BMT baş katibi Pan Gi Muna ünvanlanıb.Məktubda Türkiyə və Braziliyanın Iranın nüvə proqramı ilə bağlı problemin danışıqlar və dinc yolla həllini əngəlləyəcək qərarlardan çəkinməyin, yenidən danşıqların başlanmasına imkan yaratmağın vacibliyi qeyd olunur.

Dünya güclərinə mesaj

Dünya mətbuatı nüvə razılaşmasına və onun detallarına geniş yer ayırır. Analitiklərin bəziləri bir məsələni daha çox vurğulayırlar. Onlar qeyd edirlər ki, Türkiyə, Braziliya və Iran arasında imzalanan 10 maddəlik razılaşmada nüvə silahlarının yayılmasının qarşısını almaq, həm də Iranın nüvə proqramını dayandırmasına qadağa qoyulacağını əks etdirən müddəa nəzərə çarpmır. Mayın 17-də imzalanmış razılaşmanın tamamilə siyasi və iqtisadi xarakterli olduğu vurğulanır. Braziliya və Türkiyənin səyləri daha çox Qərbin Tehrana yönəlmiş təzyiqlərini azaltmaq xarakteri daşıyır.“Nyu-York Tayms”: “Braziliya və Türkiyə beynəlxalq arenada daha böyük rol əldə etməyi qarşılarına məqsəd qoyublar. Eyni zamanda da Iranla intriqalardan yayınmaq istəyirlər”.“Wall Street Journal”: “Hillari Klinton Çin və Rusiyanı ABŞ-ın tərəfinə çəkməklə Ağ Evi Iran məsələsində fiaskoya uğramaqdan qurtardı. Türkiyə və Braziliyanın yeni sanksiyaların lehinə səs verəcəyi real görsənmir. Ancaq bu, hadisələrin Iranın lehinə dəyişməsinə zəmin yaratmır”. “Vaşinqton Post”: “Braziliya və Türkiyə Klintonun açıqlamasından şoka düşdü” başlıqlı məqalə dərc edib. Qəzet Tehran Universiteti Şimali Amerika bölməsinin rəhbəri Məhəmməd Mərəndinin “ABŞ Türkiyə və Braziliyanın üzünə sillə vurdu” kimi fikirlərinə də yer ayırıb.“Guardian” qəzeti isə BMT TŞ-də qəbul olunmuş sanksiyalara toxunub. “Sanksiya qərarı böyük güclərin digər ölkələrin müzakirə səylərinə diplomatik zərbə kimi dəyərləndirilə bilər”.“Financial Tayms”: “Klinton Türkiyə-Braziliya ortaqlığına hücum edir” kimi məqalə dərc edib. Qəzet məqaləsində qeyd olunur ki, ABŞ dövlət katibinin açıqlamaları dünyada super güclər arasında olan çəkişmənin dərinləşməsini sübut edir.“Le Monde”: “Türkiyə və Braziliya BMT TŞ-yə 2010-cu ildə dünyanı istədikləri kimi idarə etmələrinə izn verməyəcəkləri mesajını verdi”. Azadlıq qəzeti