Ukraynada siyasi dramatizmin bəzi məqamları Rəsmi Kiyev bu sınaqlardan necə çıxacaq? Ukraynada qəribə olaylar baş verir. Ukrayna milliyyətçiləri Rusiya ilə müharibəyə hazırlaşırlar. Onlar hətta Kiyevdə gələcək müharibənin məşqlərini təşkil ediblər. Bunu “Qardaşlıq” partiyası edib. Partiya mənsubları savaşın Krımdan başlanacağını proqnozlaşdırırlar. Bu, 2011-ci ildən gec olmayaraq baş verməlidir. Öncə Krımda rusların separatçı hərəkatı təşkil edilməlidir. Sonra Ukrayna ordusunu silah işlətməyə sövq edəcəklər. Bundan sonra separatçıların Rusiyaya yardım üçün müraciət edəcəyi deyilir. Müraciət nəticəsində ruslar Krıma 40 min əsgər, bir neçə min tank, raket kompleksləri və başqa silahlar yeridəcəklər. Ukrayna ordusunun müdafiə qüdrəti zəiflədiyindən müharibənin əsas ağırlığının könüllü dəstələrin üzərinə düşəcəyindən danışırlar. Hər bir halda ukraynalıların müharibəyə indidən hazırlanmasını lazım bilirlər. Bu məlumatın hansı mənbələrə əsaslanaraq yayıldığını deyə bilmərik. Ancaq maraqlıdır ki, prezidenti Yuşşenko da Ukrayna üçün Gürcüstan variantının hazırlandığını deyib. Bunu birbaşa müharibə yolu ilə deyil, parlamentdə “Moskva fraksiyası” yaratmaqla etmək istəyirlər. Y.Timoşenkonun faktiki olaraq bu işlə məşğul olduğunu prezident açıq bildirib. Parlamentdə yaradılmalı olan fraksiya hansı yolla Moskvaya xidmət edə bilər? Bu suala cavabda Ukraynada müxtəlif növ çətinliklərin yaradılması ağıla gəlir. Bu çətinliklərin həll edilməsi üçün isə çox zəhmət çəkmək lazım gəlir. O baxımdan Krımda separatizmin alovlanması variantı heç də absurd deyil. Onsuz da bu regionda separatizmin əsası qoyulub. NATO-ya üzvlük məsələsində Krımda etirazlar təşkil edilmişdi. Bu etirazların nəticəsi olmasa da, rəsmi Kiyevi silkələmişdi. Hazırda NATO-nun Ukraynaya “yox” deməsindən sonra etirazların yeni dalğası başlayır. NATO təmsilçilərindən birinə ukraynalı jurnalistin ayaqqabı atması bu günlərdə baş vermişdi. Krımda separatizmi alovlandırmaq planı olsa, Ukrayna üçün doğurdan da çox çətin olacaq. İndidən bunu hədələri eşidilir. Ukraynanı bir neçə yerə parçalamaq haqqında söhbətlər gəzir. Son olaraq Karpat rusinlərini ayağa qaldırırlar. Onlar muxtariyyat tələbi ilə çıxış etməyə başlayıblar. Rusinlər Ukraynanın Şərqi Avropa ölkələri ilə sərhəd bölgələrində yaşayırlar. Onların çıxışı birbaşa Ukrayna-Avropa əlaqələrinə təsir edir. Avropanın qulağının dibində növbəti bir münaqişə yaranır. Rusinlərin arxasında isə Rusiya durur. Yəni hadisələrin müəyyən inkişaf ssenarisində Ukraynanın qərb hissəsində Rusiya silahları işə düşə bilər. Bu da Avropa üçün tamamilə yeni bir qalmaqal deməkdir. Avropanı bu planda ən çox narahat edən isə enerji məsələsidir. Rusinlərin etirazları halında Avropaya qaz nəqlində problemlər yarana bilər. Bunun da günahı birbaşa Ukraynanın üzərinə düşür. Eyni zamanda, Dnestryanı ilə birgə rusinlər uzunmüddətli münaqişə mənbəyinə çevrilmiş olurlar. Onların bundan sonra hansı istiqamətdə hərəkət edəcəklərini təxmin etmək çətin deyil. Məsələ Ukraynanın ərazi bütövlüyünün saxlanmasından ibarətdir. O aspektdə Krımda durum heç də daha asan təsəvvür edilməməlidir. Krımda separatizmin mənbəyini dərin qazıblar. Ukrayna bu məsələdə ehtiyatlı olmağa məcburdur. Parlamentdə Moskvapərəst fraksiya yaradanlarla əyalətdəki separatçılar arasında koordinasiyanın qurulması barədə də düşünmək gərəkdir. Separatçıların təzyiqləri ilə parlamentarların fəaliyyətini uyğunlaşdırmağa çalışacaqlar. Bunun necə olacağı bəri başdan məlumdur. Çünki eyni mərkəzdən proseslər idarə olunursa, sinxronluq yaratmaq da çətin olmur. Ukraynanın siyasi həyatında müşahidə edilən bu kimi olayların təhlili göstərir ki, burada meydana gözlənilməz hadisələr çıxa bilər. Onların hansı nəticələrə gətirib çıxaracağını da təxmin etmək olduqca mürəkkəb bir işdir. Bu dost ölkədə daxili vəziyyətin gərginləşməsi ehtimalı az görünmür. Xarici qüvvələrin təsiri ilə daxildəki bəzi qrupların fəallaşması ümumi durumu da silkələyə bilər. Rəsmi Kiyevin bu ssenarilərə necə hazırlaşacağından çox məqamlar asılı olacaq. Ona görə də postsovet məkanının “Ukrayna gündəliyinin” qapandığını demək olmaz. Hələ irəlidə qaranlıq keçidlər az deyil. Orxan Güneyli