Parisin Ruanda üzü Rauf Mirqədirov: "Fransa kimi Avropa dövlətlərinin Türkiyəni qondarma soyqırıma görə ittiham etməyə mənəvi haqqı çatmır" Türkiyəni "erməni soyqırımı" iddialarıyla ittiham edən Fransa bu dəfə özü belə bir ittihamın hədəfinə çevrilir. Ruanda hökumətinin rəsmi Araştırma Komissiyasının hesabatına görə, Fransanın sülhməramlı qüvvələri 100 gün davam edən, 800 min nəfər tutsi və mülayim hutuların qətlə yetirildiyi soyqırıma faal surətdə qatılıb. Bu hesabata əsaslanaraq Fransaya beynəlxalq məhkəməyə verilə bilər. 1994-cü ildə Ruandada 2 rəqib qəbilə arasında meydana gələn və bir milyona yaxın adamın ölümüylə nəticələnən olaylardakı roluna görə Fransa Ruanda hökumətinin hazırladığı və srağagün açıqladığı hesabatda rəsmən soyqırımda günahlandırılıb. Tural Komissiyanın 500 sahifəlik hesabatında Fransanın soyqırım hazırlıqlarından xəbərdar olduğu, bu hazırlıqlara qatıldığı, cinayətlərdə fəal rol oynadığı vurğulanır. 33 fransız siyasətçisi və hərbçisinin ədalət önünə çıxarılmasının göstərilən hesabatda Fransanın keçmiş baş naziri Dominique de Villepin, 1996-cı ildə ölən keçmiş prezident Fransua Mitterrandın adları da var. Komissiya Ruanda hökumətinə "Fransa devlətinə qarşı beynəlxalq təşkilatlarda ittiham irəli sürülməsini, məhkəməyə müraciət olunmasını" tövsiyə edib. Xatırladaq ki, bir neçə il əvvəl Fransa Milli Assambleyası, Senatın qəbul etdiyi və prezidentin təsdiqlədiyi "erməni soyqırımı"nın tanınması və bu "soyqırımın" inkar edənlərin cəzalandırılması haqqında qanunun yaratdığı problemlər hamının yadındadır. Bəs, rəsmi Ankara faransızlara qarşı eyni üsuldan yarrarlana bilərmi? Fransanın rəsmən soyqırımda ittiham olunmasıyla bağlı addımlar atması mümkündürmü? Politoloq Rauf Mirqədirov rəsmi Ankaranın Parisin etdiyi yoldan- "soyqırım" amilindən istifadədən yararlanmayacağını düşünür: "Ruanda hökumətinin bu tip qərarları başadüşüləndir. Amma sivil dünyada belə məsələlər gündəmə gələndə söhbət təkcə Fransadan getməməlidir. Çox az Avropa ölkəsi var ki, onun tarixində bu cür qara səhifələr olmasın. İngiltərənin də tarixinin də araşdırsaq belə hadisələrin olduğunu görərik". Avropa dövlətlərinin qanlı tarixinin olduğunu deyən politoloq "vassal" ölkələrdəki kütləvi qırğınları milli, dini, irqi və sair cəhətlərə görə, yəni soyqırım anlayışında tətbiq etməyi mümkün saydı. Onun sözlərinə görə, keçən əsrin sonlarına kimi belə hadisələr davam edib. Ona görə də Fransa kimi Avropa dövlətlərinin Türkiyəni qondarma soyqırıma görə ittiham etməsinə mənəvi haqqı çatmır. Çünki Avropa dövlətlərinin tarixində belə hadisələr çox baş verib və bu ölkələr ilk növbədə özlərinin bəşəriyyət, digər xalqlar və irqlər qarşısında törətdiyi cinayətləri etiraf etsələr daha yaxşı olar. Rauf Mirqədirov 1915-ci il hadisələrinə görə konkret olaraq rəsmi Ankaranın günahlandırılmasını ağılsızlıq adlandırdı: "Bu hadisələri siyasi alver predmetinə çevirmək düzgün deyil. Bunun ciddi və tərəfsiz araşdırılması zəruridir. Bu araşdırmanın əsasında müəyyən bir kosensusa da gəlib, hadisələrə qiymət vermək olar. Təəssüflər olsun ki, hazırda 1915-ci il hadisələrindən Avropa Türkiyəyə qarşı siyasi təzyiq aləti kimi istifadə edir. Hətta Qərb ölkələri onu da nəzərə almır ki, "erməni soyqırımı"nda Ankaranı ittiham edən ölkələrin həmin olaylarda çox çirkin rolu olub. Ona görə də düşünmürəm ki, Türkiyə dövləti Fransanın Ruandada və ya digər Avropa dövlətlərinin müstəmləkələrdə törətdiyi cinayətlərə münasibətini müəyyənləşdirərkən bundan siyasi alver vasitəsi kimi istifadə edəcək". Fransanın qondarma ittihamlarının Ankaranın siyasi maraqlarına da cavab vermədiyini deyən politoloq bu ölkənin indi Avropa Birliyinə daxil olmaq üçün ittifaq ölkələrilə danışıqlar apardığını xatırlatdı. Onun qənaətincə, rəsmi Paris üçün kabusa çevrilməsi mümkün olan Ruanda soyqırımının tanınması çətindir. Hər hansı bir soyqırım hadisəsinin hüquqi təsbiti olmalıdır. Amma BMT Təhlükəsizlik Şurasında siyasi qərar qəbul olunması inandırıcı görünmür: "Ruandada baş verən hadisələrə görə Fransa hökumətinin üzərinə məsuliyyət düşməyəcək. Çünki Paris BMT Təhlükəsizlik Şurasında veto hüququna malik olan beş dövlətdən biridir ki, bu ölkə həmin qərarın qəbuluna maneçilik törətmək imkanına malikdir. Keçmiş siyasi liderlərin beynəlxalq tribunala verilməsi də çox problemli görünür. Ona görə ki, Fransa Avropa Birliyinin iki aparıcı dövlətindən biridir". Kosovada baş verən hadisələrə nəzər yetirən ekspert serb hərbi cinayətkarları və siysətçilərinin Haaqa Tribunalı qarşısında cavab verdiyini xatırlatdı: "Təssüf ki, bu tip hadisələrə dünyada vahid münasibət sərgilənmir. Hər bir hadisədə siyasi maraqlar və dövlətlərin təsir imkanları çox şeyi həll edir. Ona görə də bu gün hesabatın hazırlanmasına baxmayaraq, Ruanda hökuməti üçün konkret olaraq siyasi xadimləri həmin cinayətlərdə ittiham etmək çətin olacaq". xalqcebhesi