SON XƏBƏRLƏR

Bəlkə biz də İranın daxili işlərinə qarışaq?

2021.10.20, 07:36
Bəlkə biz də İranın daxili işlərinə qarışaq?

Gunaz.tv

GünAzTv: İranın müxtəlif dairələrinin Açıq şəkildə Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq kimi qiymətləndirilən çıxışları nə beynəlxalq hüquq normalarına, nə də mehriban qonşuluq münasibətləri ənənəsinə uyğun gəlir.

GünAzTv: 1993-cü ildə təcrübəli siyasətçi Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə Azərbaycan dövlətçiliyinin yeni inkişaf modeli həyata keçirilməyə başlandı. Bu, qabaqcıl, inkişaf etmiş ölkələrin inkişafına səbəb olmuş hüquqi, demokratik dövlət, insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi, bazar iqtisadiyyatı və beynəlxalq aləmə inteqrasiya prinsipləridir. Tarixən özünü doğrultmuş prinsiplərin rəhbər tutulması ötən müddət ərzində Azərbaycan Respublikasına (cümhuriyyət) böyük uğurlar gətirdi. Hüquqi dövlətin əsası qoyuldu, cəmiyyətdə demokratiyanın əsaslı oturuşması təmin edildi, sahibkarlar təbəqəsi yarandı, kasıbçılıq 75 faizdən 9 faizə endirildi.        Beynəlxalq aləmdə milli maraqların sivil qaydalarla qorunması, ərazi bütövlüyünə hörmət və digər ölkələrin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipləri əsas götürüldü. Bu beynəlxalq aləmdə dövlətimizin nüfuzunun yüksəlməsinə, təhlükəsizlik sistemində öz yerini tutmasına, Ermənistandan başqa bütün dövlətlərlə xoş, dostluq münasibətlərinin yaranmasına səbəb oldu. Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsi işğal etdiyinə görə onunla hər hansı münasibətdən söhbət gedə bilməz. Azərbaycanın dostluq münasibətində olduğu ölkələrdən biri də tarixi qonşumuz İrandır. Ortaq mədəniyyət, ortaq din, tariximizin tez-tez kəsişməsi bizi daima xoş münasibətlərə sövq edib. Ölkəmiz müstəqilliyi bərpa edəndən bəri daima ümumi məsələlər qarşılıqlı maraqlar əsasında həll edilməyə çalışılıb və buna nail olunub. Bəzi məsələlərdə fikir ayrılığı olsa da, mehriban qonşuluq münasibətlərini həmişə qoruyub saxlamaq mümkün olmuşdur. Ancaq bununla belə vaxtaşırı İranın müxtəlif dairələri qonşuluq münasibətlərinə sığmayan bəyənatlar verirlər. Açıq şəkildə Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmaq kimi qiymətləndirilən bu çıxışlar nə beynəlxalq hüquq normalarına, nə də mehriban qonşuluq münasibətləri ənənəsinə uyğun gəlir. Onlar həyatımızın bütün sahələrinə müdaxilə edir və bunun sonunun olmadığı təəssüratı yaranır. Bu hal Azərbaycan cəmiyyətini, ilk növbədə ziyalıları ciddi narahat edir. Hər bir azərbaycanlı vətənpərvər ölkəmizin daxili işlərinə xaricdən qarışmaq cəhdlərinə etiraz edir və İran tərəfindən onlara son qoyulmasını tələb edir. İran tərəfinə bu yaxşı məlumdur və rəsmi hakimiyyət bunun rəsmi mövqe olmadığını bildirir. Ancaq belə bəyanatlar dayanmaq bilmir, hətta Azərbaycana qonşu ölkənin titullu din xadimləri, parlament üzvləri, hərbçiləri, hətta rəsmi strukturların  (dairə) mətbuat orqanları da nəyisə öyrətməyə və irad bildirməyə çalışırlar. Belə situasiya (moqeiyyət) cəmiyyətimizi ciddi narahat edir, tez-tez Azərbaycan ziyalı məclislərində belə suallar yaranır, bəlkə Azərbaycan da İranın daxili işlərinə qarışmağa başlasın? Bu mövzu isə istənilən tədqiqatçı üçün kifayət qədər material verə bilər. Bunun üçün elə üzdə olan bir sıra məsələləri sadalamaq kifayətdir. Məsələn: 1.İranda axırıncı prezident seçkilərində dinc əhaliyə qarşı yersiz güc işlədilməsi İran Konstitusiyasına (Ana yasa = qanune əsasi) ziddir və islam prinsiplərinə uyğun gəlmir. 2.İslam Respublikası adlanan dövlətdə erməni icmasına spirtli (alkollu) içki istehsalına icazə verilməsi islam qaydalarına ziddir. Çünki, İslam adı tək müsəlmanlara aid olmayıb, bütün İran vətəndaşlarına şamil edilir. Erməni işbazlarının, Məhəmməd peyğəmbərin qadağan etdiyi içkini tək özləri üçün istehsal etməyib, səbatsız insanlara da satdığı və bununla da islam ümmətinin, ilk növbədə gənclərin korlanmasına gətirib çıxarır. Erməni icmasının islam dövlətində açıq-aşkar spirtli içki alveri şəbəkəsi saxlaması deyilənə görə dövlətin bəzi ciddi məmurlarının onlarla əlbir olmasından irəli gəlir. 3.İran dövlətinin iki əsas sütunundan biri olan və əhalinin 40 faizini təşkil edən azərbaycanlıların dilində məktəb, universitet, mətbuat olmaması, Azərbaycan dilinin dövlət qulluğunda işlədilməməsi dövlətin azərbaycanlıların hüquqlarını tanınmaması kimi qiymətləndirilir. 4.İranın xarici siyasət məsələlərində bir sıra səhv addımları, xüsusilə də Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsini işğal etmiş Ermənistana hərtərəfli yardım etməsi Azərbaycan cəmiyyətini narazı salır. İran tərəfinin bu məsələlərə yenidən baxması vacib sayılır. 5. Bu yaxınlarda İranda yanacağın qiymətinin birdən-birə yeddi dəfə qalxması İran vətəndaşlarının sosial vəziyyətinin pisləşməsinə gətirib çıxardı. Biz bu qərarın ləğv edilməsini vacib sayırıq. 6.İranda cinayət törətmiş insanların, xüsusilə qadınların ibtidai icma quruluşunda olduğu kimi daş-qalaq edilməsi heç bir insanlıq qanununa və islam qaydalarına uyğun gəlmir. Biz bu qaydanın təcili ləğv edilməsini tələb edirik. Yuxarıda sadalanan məsələlər ancaq ilk dəqiqələrdə yada düşənlərdir. Bir qədər ciddi düşünülsə onların sayı yüzlərlə ola bilər və hesab etmirik ki, belə münasibət iranlı dostlarımızın xoşuna gələ bilsin. Çünki, ölkələrin bir-birinin daxili işlərinə qarışmaması öhdəliyi dünyada sabitliyin və mehriban qonşuluğun əsas bünövrə prinsipi sayılır. Azərbaycan tərəfi bunu ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipi kimi vacib sayır və daima buna ciddi riayət edir. Eyni zamanda ölkəmizin başqalarına qarşı riayət etdiyi prinsipləri başqalarının da bizə qarşı gözləməsini tələb edirik. Hesab edirik ki, dost və qonşu İranda bu prinsipə tək dövlət tərəfindən deyil, eyni zamanda buna adət etmiş müəyyən dairələr tərəfindən də ciddi əməl ediləcək. Şərq qəzeti            

SEÇİLMİŞ XƏBƏRLƏR

Çox oxunanlar