GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, ADPU müəllimi, “Oğuz» Müstəqil Araşdırmaçılar Qrupunun üzvü, tədqiqatçı Taleh Cəfərovdır.

- Fransa dünyaya bəyan edir ki, erməni soyqırımı olub. Bəs, avropa arxivlərində (arşiv) olan məlumatlar nə deyir?

- Avropa arxivlərində qondarma erməni soyqırımı ilə bağlı mövcud sənədlər həqiqəti əks etdirmir. Çünki bəhs olunan dövrdə Avropanın imperialist dövlətləri erməni məsələsi vasitəsilə Osmanlı imperatorluğunun daxili işlərinə qarışmaqla onun daxilində sabitliyi pozmaq, islahatlar keçirmək və ermənilərin guya ki pozulmuş hüquqlarını bərpa etmək uğrunda səylərini birləşdirmişdilər. I dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra Arnold Toynbi tərəfindən yazılmış "Mavi Kitab"da ilk dəfə olaraq müharibə zamanı 1,5 milyondan çox erməninin qətlə yetirildiyi haqqında sərsəm fikirlər öz əksini tapmağa başladı. Məhz bundan sonra erməni maraqlarına xidmət edən Cohannes Lepsius bu fikirlərin müdafiəçisi rolunda çıxış edərək erməniləri rəzil, hüquqsuz bir xalq, soyqırımına məruz qalmış ilk xristian (məsihi) qövm kimi qələmə verirdi. Daha sonralar Andonyan sənədləri adlı sərsəm, saxta arxiv sənədləri də Avropa arxivlərindən aşkar edildi. Burada əsas diqqəti çəkən məsələ ermənilərin guya 2 milyona yaxın nəfərinin Tələt paşa tərəfindən qəsdən məhv edildiyi və bu məsələnin əsas səbəbkarının da məhz Tələt paşa olduğu bildirilirdi. Əsas odur ki, Avropa arxivlərində saxlanan arxiv sənədlərinin erməni iddialarına xidmət edən adi kağız parçasından fərqlənmədiyini təsdiq edir.

- Ermənilərin Anadoluda türklərə qarşı törətdikləri qətliamların arxasında Fransanın dayanması ilə bağlı fikirlər səslənir. Bu haqda nə deyə bilərsiniz?

- Əslində I dünya müharibəsi dövründə üzük qaşı kimi əhatəyə alınmış osmanlı torpaqlarında digər imperialist dövlətlər kimi Fransanın da rolu xüsusilə fərqlənirdi. Çünki Fransa hökuməti hələ XIX əsrdə burada iri missioner məktəbləri açmaqla bir növ həmin məktəbləri terror yuvasına çevirmişdilər. Anadolunun  şərqində açılmış belə məktəblərin sayı onlarla idi. Fransa hökuməti 1909-cu il Adanada baş vermiş olayların əsas təşəbbüskarı kimi həmişə günahlandırılmışdır. Ümumilikdə fransız ordu birləşmələrinin əsas istəkləri bölgəni daha dərindən tanıyan erməni millətçi ekstremistləri (ifrati) ilə birlikdə türk xalqına qarşı soyqırımı siyasətinin yürüdülməsidir. Nəticədə 2 milyondan artıq dinc türk vətəndaşı fransa başda olmaqla iri dövlətlərin hücumları qarşısında acizanə şəkildə həlak olmuşlar.Bu gün türk xalqının soyqırıma uğramış vətəndaşlarının davamçıları Fransa hökuməti qarşısında məsələ qaldırmaqla vaxilə onların babalarına, nənələrinə dəymiş zərərin ödənilməsində mühüm nəticə əldə edə bilərlər.

- Ümumiyyətlə, avropalı tarixçi-yazaların məsələyə yanaşması necədir? Bu hadisə ilə bağlı obyektiv (doğru-düzgün) əsərlər varmı?

- Avropa alimlərinin bu məsələyə münasibəti təbii ki birmənalı deyil, bir qrup tədqiqatçılar həmin dövrdə digər azlıqlar kimi ermənilərin də türklər tərəfindən bir sıra təzyiqlərə məruz qaldıqları haqda yalan, əsası olmayan məlumatlar yayımlamağa başladılar. Fransız tədqiqatçısı, Jorj de Malevil (Armyanskaya Traqediya (erməni faciəsi)), Avstriyalı alim Erix Fayql (İpək yolu üzərində odlar yurdu-Azərbaycan), Skot Teylor (razılaşdırılmamış müxtəlifliklər-türklər, ermənilər, azərbaycanlılar), Samuel Uimz və digər tədqiqatçıların yorulmaz əməyi sayəsində yazmış olduqları bu dəyərli əsrlərdə türklərin heç də qaniçən, vəhşi olmadıqları haqqında kifayət qədər məlumatlara rast gəlmək mümkündür. Məhz bu əsərlər sayəsində avropa ictimaiyyətinin uzun illər yalançı faktlara (dəlil,sübut) inandıqları bir daha aşkar edilərək ifşa edildi. Türkün heç bir zaman soyqırımı etmədiyi, hər hansı xalqa qarşı dindəyişdirmə kimi mənfi hallardan uzaq olduğu bir daha xalqa çatdırıldı.

- Sizcə, ermənilər niyə ortaq tarix komissiyasının yaranmasında qaçırlar?

- Burda artıq hər şeyin tam dürüst şəkildə aydınlaşacağı qorxusu ermənilərin belə bir təklifdən birmənalı şəkildə imtina etməsinə gətirib çıxardı. 100 ilə yaxındır ki saxta soyqırımı iddiaları ilə dünyada rəzil, yazıq imici formalaşdıran ermənilər Hai Tahd doktirinasını hazırlamaqla özlərinin gələcək strategiyalarını müəyyənləşdirdilər və istər erməni xalqı olsun, istər hökumət olsun, istərsə də erməni diasporası olsun. Bunlar birlikdə bu doktirinadan irəli gələn məsələri birlikdə həl etməyə müvəffəq olurlar və onları bir araya gətirən əsas məsələdə saxta soyqırımı iddialarıdır. Bu gün əgər Ermənistanda arxivlər açılarsa ermənilər bütün dünyada rusvay olacaqlar, Onların uzun illər yalan üzərində qurulmuş planların alt-üst olması qorxusu erməniləri arxiv məsələsi işində  birdəfəlik bu təklifdən vaz keçməyə vadar etmişdi.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk