GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, Köln Universitetinin doktorantı, beynəlxalq məsələlər üzrə şərhçi İbrahim Əhmədovdur.

- Ermənistanın təcavüzkar siyasəti Dağlıq Qarabağ ermənilərinin vəziyyətinə necə təsir etdi və işğal bu topluma nə qazandırdı?

- Atəşkəsdən 18 il keçsə də, Dağlıq Qarabağ ermənilərinin qondarma dövləti bu gün çox acınacaqlı vəziyyətdədir. Ermənistanda hökümətə müxalif olan KİV-ləri (Kütləvi İnformasiya Vasitələri) rəsmi təbliğatın yalanlarının üstünü açsalar da, mövcüd olan zillətin kökündə duran səbəbləri aşkar edib, çıxış yollarını təklif edə bilmirlər. Əsad odur ki, Ermənistanın özündə və xüsusən işğal olunmuş ərazilərdə iqtisadi durum heç də ürək açan deyil və Azərbaycandan qat-qat aşağı səviyyədədir. Əlbəttə, Dağlıq Qarabağın iqtisadi və siyasi vəziyyəti barədə qərəzsiz məlumat almaq çətindir. Lakin, hətta erməni təbliğatının gətirdiyi rəqəmlərə nəzər salsaq, görərik ki, Dağlıq Qarabağın adambaşına düşən ümumi daxili məhsulu Azərbaycandan ən azı beş dəfə aşağıdır. Çox güman ki, həqiqət bundan da fəlakətlidir. Deyək, siyasi azadlıqlar və demokratiya maddi rifahdan daha əhəmiyyətlidir. Lakin məsələ burasındadır ki, qondarma Dağlıq Qarabağ respublikası (cümhuriyyəti) öz daxili siyasətində də nəzərə çarpan uğurlara nail ola bilməmişdir.

-  Bu günlərdə Ermənistanlı jurnalist Dağlıq Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı maraqlı bir yazı ortaya qoydu. Xüsusilə, Siz deyən məsələləri açıq şəkildə öz yazısında qeyd edirdi...

- Bəli, ermənilərin lragir.am saytında dərc olunmuş və Yeni Müsavat qəzetində şərh edilmiş “Diletant(səti) sosializm” məqaləsinin müəllifi qeyd edir ki, Dağlıq Qarabağın siyasi reallığı hələ də həqiqi demokratiyadan çox uzaqdır. Yüksək rütbəli məmurların korrupsiyası (fəsade mali) və siyasi rəqabətin mövcud olmaması buna misal kimi göstərilir. Məmurların özbaşınalığına son qoymağın yolunu müəllif həqiqi müxalifətin yaranmasında görür. Lakin hökümətin siyasətini sual altına qoyan hər kəs dərhal “opportunizm (dəyişən siyasət) və müharibə şəraitində olan ölkənin vəhdətini pozmaqda” ittiham edilir.

- Bundan sonra hadisələrin axarını necə görürsünüz?

- Həqiqət də budur ki, Dağlıq Qarabağın bütün problemlərinin kökündə duran məhz bu dondurulmuş müharibə şəraitidir. Alman hüquqşünas Karl Şmittin məşhur kəlamı burada tam yerinə düşər: “Suveren (yəni həqiqi hökmdar) fövqəladə vəziyyəti elan edən kəsdir”. Dağlıq Qarabağın qondarma konstitusiyasına (anayasası) görə fövqəladə vəziyyət və müharibə təhlükəsi olan halda prezident seçkiləri keçirilmir. Fövqəladə halı və müharibə təhlükəsini müəyyən edən isə prezident özüdür. Deməli müharibə təhlükəsi və fövqəladə vəziyyətin mövcudluğu daima Dağlıq Qarabağın demokratikləşməsinin, demokratik müxalifətin yaranmasının qarşısını alacaq. Bu vəziyyət uzandıqca yüksək rütbəli məmurların özbaşınalığı və korrupsiya məqsədi ilə öz səlahiyyətlərindən maneəsiz sui-istifadə halları çoxalacaq.Deməli bu problemlərin qarşısını almaq üçün müharibə və fövqəladə vəziyyətinə tezliklə son qoyulmalıdır. Dağlıq Qarabağ erməniləri yalnız qanunsuz iddialarından əl çəkib, müharibəyə birmənalı son qoymaqla iqtisadi və siyasi problemlərinin səmərəli çözülməsinə nail olub, normal həyata qayıda bilərlər. Əks-halda problemlər getdikcə artacaq. Lakin bu addım mövcud olan şəraitdə nə qədər rasional (məntiqi) görünsə də, təcrübə bunu göstərir ki, kütlə çox vaxt öz rasional maraqlarından daha çox emosiyalara (hislərə), xüsusən ədavət hissinə tabe olur.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk