"PUTİNİ BAŞA SALMAĞIN ZAMANI ÇATIB" “The Washıngton Post” qəzeti: “Onun məqsədi Gürcüstandan keçən kəmərləri bağlamaq idi” Qərb mətbuatı Rusiyanın Gürcüstana qarşı hərbi təcavüzünü şərh edərkən birmənalı olaraq qeyd edirlər ki, bu təcavüzün arxasında Kremlin Xəzərin neft-qaz ehtiyatları üzərində nəzarəti ələ almaq planları dayanır. Dünyanın aparıcı KİV-ləri və tanınmış ekspertləri neçə gündür ki, baş verənləri Rusiya ilə Qərb arasında neft müharibəsinin yeni mərhələsi kimi şərh edirlər. Nüfuzlu “THE WASHINGTON POST” qəzetinin dünənki sayında dərc edilmiş məqalə də Rusiyanın Gürcüstana qarşı hərbi təcavüzü bu kontekstdə şərh edilir: “Əlbətdə ki, neft nəhəngi bp-nin Rusiya qoşunlarının nəzarətində olan Gürcüstandan keçən neft-qaz kəmərlərini bağlamaq qərarı Vladimir Putinin vecinə deyil, çünki bu kəmərləri bağlamaq Gürcüstan üzərinə hücumun əsas məqsədlərindən biri idi.” Qəzet yazır ki, Putin neft və qazın Rusiyanın iqtisadi və hərbi gücünün əsas qaynağı olduğunu başa düşür, o Rusiya iqtisadiyyatının əsas sektorlarına və hökumət strukturlarına nəzarət edir. Məhz neft və qazdan əldə edilən gəlirlər Rusiyaya güclü silahlı qüvvələr saxlamağa imkan verir. “Bir qədər də Bakı-Tiflis-Ceyhan kəmərinin tarixçəsi haqda: Putin 1999-cu ildə hakimiyyətə gələndə bu kəmər haqda razılaşma əldə edilmişdi. Kəmər imkan verirdi ki, bp Azərbaycan neftini Rusiyadan yan keçməklə Türkiyənin Aralıq dənizi limanlarına nəql etsin. O vaxta qədər Rusiya keçmiş sovet respublikalarını birləşdirən vahid neft-qaz kəmərləri sistemi vasitəsilə yeni müstəqillik əldə etmiş ölkələrdən bütün neft-qaz ixracına nəzarət edə bilirdi. Lakin Amerika və Avropanın güclü dəstəyi sayəsində mümkün olan BTC Rusiyanın inhisarına son qoydu və Qərb şirkətlərinə imkan yaratdı ki, enerji ehtiyatları ilə zəngin Xəzər regionuna böyük həcmdə investisiya yatırsın.” Məqalədə deyilir ki, Qərb BTC ilə kifayətlənmədi və bu kəmərin işə salınmasından dərhal sonra Türkmənistan, Azərbaycan və Gürcüstandan keçən yeni alternativ enerji nəqli variantları irəli sürməyə başladılar. “Qərbin marağı təkcə ”enerji təhlükəsizliyi" və neft sərvətlərini Qərb şirkətlərinin üzünə açmaq deyildi, Qərb həm də regionda demokratiya, azad bazar iqtisadiyyatı görmək istəyirdi." Qəzet yazır ki, Qərb səyləri son vaxtlar 12 milyard dollarlıq “Nabukko” qaz kəməri layihəsinə yönəltmişdi. Bu kəmər Avropanın qaz bazarında Rusiyanın inhisarçı mövqeyini zəiflətmək üçün düşünülmüşdü və onun reallaşması həm də Gürcüstandan asılı idi. “Nabukko” həm də ABŞ Dövlət Departamentinin, xüsusən də dövlət katibinin ikinci köməkçisi Metyu Brayzanın və prezident Buşun ailə dostu senator Cozef Baydenin əsas prioritetlərindən idi, onlar Azərbaycan liderlərini fəal şəkildə dəstəkləyirdilər." Məqalədə bildirilir ki, Putin “Nabukko” nu Vaşinqtonun Rusiyanı təcrid etmək və əl-qolunu yığışdırmaq, onun enerji imperiyasını genişləndirmək imkanlarını məhdudlaşdırmağa yönələn böyük kampaniyasının bir hissəsi kimi qəbul etməkdə haqlı idi. Buna görə də Rusiya “Qazprom” vasitəsilə “Nabukko”ya alternativ “Cənubi axın” layihəsini irəli sürdü. “Gözlənilmədən ruslar Türkmənistan qazına görə daha baha qiymət ödəməyə razılaşdılar, Azərbaycana isə təklif etdilər ki, bütün qazını onlara satsın. Həmçinin Rusiya məmurları Bolqarıstan, Serbiya və Macarıstan üçün sərfəli tranzit şərtləri təklif etdilər.” Qəzet yazır ki, Putin Gürcüstana müdaxilə etməklə Qərbin regionda yeritdiyi enerji diplomatiyasının üstündən xətt çəkmiş oldu. Çünki Qərb investorları və kreditorları Rusiyanın Gürcüstana uğurlu hərbi müdaxiləsindən sonra bu ölkədən keçən yeni kəmərlərin, o cümlədən “Nabukko”nun təhlükəsizliyi barədə ciddi narahatlıq keçirəcəklər. “Bir daha aydın oldu ki, Putin Rusiyanın imperiya maraqlarını və enerji inhisarçılığını qorumaq üçün beynəlxalq hüquq normalarını ayaqlar altına atmağa hazırdır. Birləşmiş Ştatlar və Avropa üçün Putin tərəfindən bu onun qonşuluğunda yerləşən ölkələrin NATO-ya cəlb edilməsinin və ya onlara hərbi yardım göstərilməsinin nə dərəcədə ağılsız addım ola biləcəyi haqda bir xəbərdarlıq idi. Biz əlbəttə ki, Tiflisə qoşun göndərməyi istəmirik, ancaq Rusiya şirkətlərinin öz səhmlərini Qərbin fond birjalarında yerləşdirilməsinə, onun neft-qaz kəmərlərini Qərbə doğru genişləndirməsinə də imkan verilməməlidir. Putin hesab edir ki, o Qərbin ruhunu öyrənib və aşkar edib ki, bizim onlara ehtiyacımız var. Lakin artıq onu vəziyyətin başqa cür olduğuna inandırmağın vaxtı çatıb.” F.MƏMMƏDOV musavat