GünAz TV: İran və ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) arasında onsuz da gərgin olan münasibətlər özünün daha təhlükəli mərhələsinə qədəm qoyur.

Buna əsas səbəb isə dünya bazarlarına çıxarılan neftin əhəmiyyətli hissəsinin daşındığı Hörmüz boğazı ətrafında tərəflərin bir-birinə qarşı açıq təhdidlər səsləndirməsidir. Belə məlum olur ki, İran vəd etdiyi kimi Hörmüz boğazından neft daşınmasını dayandırsa, onda ABŞ bunun qarşısını almaq üçün sözügedən dövlətə hərbi zərbələr endirəcək.

Bu barədə danışmazdan öncə xatırladaq ki, İran hökuməti Qərbi, onun nüvə proqramına qarşı sanksiyalar (təhrim) tətbiq etdiyi təqdirdə, Hörmüz boğazından neft daşınmasının qarşısını almaqla hədələyib. İranın Hərbi-Dəniz Donanmasının (navqan) başçısı televiziya ilə çıxışı zamanı körfəzin istənilən vaxt bağlana biləcəyini, lakin hazırda buna ehtiyac olmadığını deyib. Ordu başçısının bu açıqlaması İranın vitse-prezidenti (prezident müavini) Məhəmməd Reza Rəhiminin, İran neftinə sanksiya qoyularsa, heç bir ölkənin neftinin Hörmüz körfəzindən keçməyəcəyini deməsindən bir gün sonraya təsadüf edib. Cənab Rəhimiyə istinad edən İranın rəsmi İRNA xəbər agentliyi İranın düşmənçilik etmək istəmədiyini, lakin Qərbin öz "məkrli planlarından" əl çəkmədiyini bildirib.

   Bəhreyndə yerləşən ABŞ Beşinci donanmasının nümayəndələri isə bəyan ediblər ki, ABŞ Hörmüz boğazı rayonunda (məntəqə) gəmiçilikdə fasilələrin yaranmasına yol verməyəcək. ABŞ Beşinci donanmasının bəyanatında deyilir: "Mal və xidmətlərin Hörmüz boğazında sərbəst hərəkəti regional (bölgəsəl) və qlobal (kürəsəl) rifah üçün həyati vacib əhəmiyyət kəsb edir. Boğazın beynəlxalq sularında azad naviqasiyaya (navbəri) maneçilik yaratmaqla təhdid edən istənilən dövlət millətlər birliyindən kənarda hərəkət edir. Gəmiçilikdə hər hansı fasilələr yolverilməzdir". Beşinci donanmadan əmin ediblər ki, ABŞ-ın regionda "stabilliyi (sebat) pozan fəaliyyətin qarşısını almaq" üçün bütün zəruri imkanları var.

Bu arada isə Amerikanın aviadaşıyıcı (uçaq daşıyıcı) zərbə qrupu Hörmüz boğazında İranın Hərbi Dəniz Qüvvələrinin təlim keçirdiyi rayona daxil olub.

Döyüş gəmiləri qrupu tərəfindən müşayiət olunan aviadaşıyıcının boğaza daxil olmasının Fars körfəzində yerləşən ABŞ Beşinci operativ (hızlı, şiddətli) donanması komandanlığının (fərmandehi) amerikalı hərbçilərin Tehrana Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətini dayandırmağa imkan verməyəcəkləri barədə bəyanatından sonraya təsadüf etməsi Pentaqonun faktiki güc göstəricisi sayılır.

Qeyd edək ki, Hörmüz boğazı İranı, Fars və Oman körfəzlərindən ayıran böyük əhəmiyyətə malik bir gəmi yoludur. Buradan dünyanın müxtəlif regionlarına dünyada ixrac olunan neftin 40, təbii qazın isə əhəmiyyətli hissəsi daşınır.

   Bununla yanaşı, ABŞ İranın "Əl-Qaidə" ilə əməkdaşlığından da açıq narahatlıq ifadə etməyə başlayıb və bu, Vaşinqtonun İrana hərbi müdaxiləsi üçün daha bir əsas sayılır. ABŞ hökuməti isə bəyan edir ki, Suriyada anadan olan Yasin Əl-Surinin rəhbərliy altında fəaliyyət göstərən "Əl- Qaidə"nin bir qanadı məhz 2005-ci ildən Əl-Qaidə və Tehran arasındakı razılığa əsasən İranda fəaliyyət göstərir.

   İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Ramin Mehmanpərəst Amerikanın ittihamlarını əsassız adlandırıb.

Sözçü, həmçinin, Nyu-York məhkəməsinin İranın 2001-ci 11 sentyabr (September) terror aksiyalarında (əməlləri) "Əl-Qaidə"yə yardım etdiyinə dair qərarını da rədd edib. Mehmanpərəst Amerikanı İranın "Əl-Qaidə" ilə əlaqəsinə dair "həvəskar ssenarilər"i təbliğ etməkdə günahlandırıb. O, beynəlxalq ictimaiyyətdən Vaşinqtonun "məsuliyyətsiz davranışını" qınamasını istəyib.

ABŞ isə ittihamların sırf reallığı əks etdirdiyini və həqiqətə söykəndiyini bildirib. Hələlik isə İrana qarşı müharibəyə başlamazdan öncə əsas etibarı ilə sanksiyalar vasitəsilə təzyiqlər edilməsi xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Bu sanksiyalarda Avropa İttifaqı da xeyli fəallaşıb. Xatırladaq ki, artıq Avropa İttifaqı İranın nüvə proqramı ilə əlaqəsi olan 180 fərd və şirkətə qarşı əlavə sanksiyalar tətbiq etməklə İrana qarşı təzyiqlərini artırıb. Qurum İranın enerji sektorunun (bölüm, bəxş) da hədəfə alınacağını bəyan edib.

Avropa İttifaqının sanksiyaları, ABŞ da daxil edilməklə, beynəlxalq ictimaiyyətin son ölçülərindəndir. Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin İranın nüvə proqramından hərbi məqsədlərlə istifadə edə biləcəyinə dair hesabatından sonra o ölkəyə qarşı təzyiqlər gücləndirilib.

   Amerika isə İranın neft-kimya və enerji sektoruna qarşı sanksiyalar irəli sürüb. İlk dəfə olaraq ABŞ, İranın Mərkəzi Bankı da daxil edilməklə, Amerika ilə biznes əlaqələri qurmağa cəhd edən bank sektorunu da hədəf alıb.

   Konqres qarşısında ifadə verərkən Amerikanın maliyyə nazirinin terrorizm və maliyyə kəşfiyyatı üzrə müavini Deyvid Kohen bildirib ki, İranın bankçılıq sistemi qlobal maliyyə sisteminə hədə törədir. O bildirib ki, Mərkəzi Bank da daxil edilməklə, bu, İranın maliyyə təsisatları ilə iş birliyi aparan hər bir şirkətin İranın məxfi fəaliyyətlərində əli olduğu deməkdir. Cənab Kohen əlavə edib ki, Amerika bu yolda tək addımlamır: "Böyük Britaniya və Kanada noyabr (November) ayının 21-dən maliyyə sektorunun İrandan müdafiəsi məqsədi ilə eyni ölçülərə əl atıb".

   Bundan əvvəl isə ABŞ dövlət katibi Hillari Klinton deyib ki, yeni ölçülər İrana qarşı təzyiqlərin ciddiliyinə işarədir: "Bizim ölkəmiz də daxil edilməklə, BMT-nin (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurası və bir sıra ölkə İrana qarşı sanksiyalarını günişləndirib. Bu sanksiyalar artıq təsirini göstərməkdədir. Onlar İranı beynəlxalq ictimaiyyətdən təcrid edib və İranla biznes əlaqələrini risqli, qeyri-mümkün edib".

   ABŞ-ın maliyyə naziri Timoti Qaytner deyib ki, yeni sanksiyalar Amerikanın gələcək addımlarını müəyyən edəcək: "İranın siyasəti qəbuledilməzdir. İran rəhbərliyi təhlükəli kursundan dönməyincə, ona qarşı ağır iqtisadi sanksiyalar davam etdiriləcək". Bakı-xəbər