"Avropa Rusiya ilə çox sərt danışmaqda tərəddüd edir" "Avropa Birliyinin enerji təhlükəsizliyi maraqları Qafqazdan, Azərbaycandan çox asılıdır" İki gün əvvəldən başlayaraq Rumıniya prezidenti Trayan Besesku Azərbaycana və digər yaxın ölkələrə səfər edib. O bildirib ki, Cənubi Qafqazdakı bütün münaqişələr ölkələrin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır. Trayan Besesku Azərbaycanın bölgədə mühüm ölkə olduğunu və regional məsələlərdə çox güclü rol oynadığını vurğulayıb. Eyni zamanda deyib ki, hazırda Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır: "Bu, reallıqdır və ölkələrimizin ikitərəfli münasibətləri çox yüksək səviyyədədir". Geniş tərkibdə görüş başa çatdıqdan sonra Azərbaycan və Rumıniya prezidentləri birgə bəyanatlarla çıxış ediblər. Dövlət başçıları xüsusi vurğulayıblar ki, Azərbaycan və Rumıniya təhlükəsizlik, enerji sahəsində eyni mövqedən çıxış edir və bu, hər iki ölkənin əməkdaşlığını daha da gücləndirir. Pərvin Abbasov Prezident Trayan Besesku bölgədə baş verən hadisələrə, eyni zamanda, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə toxunaraq deyib ki, Rumıniya bütün qarşıdurmaların, münaqişələrin ölkələrin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinin tərəfdarıdır. Maraqlıdır, Avropa Birliyinin (AB) üzvü olan Rumıniyanın, o cümlədən AB-nin Cənubi Qafqazda enerji təhlükəsizliyi maraqlarını nəzərə alaraq gələcəkdə bu nəhəng təşkilatın (AB-nin) açıq şəkildə Rusiyaya qarşı çıxaraq, bölgə dövltlərinin, o cümlədən Azərbaycanın yanında olacağını gözləmək olarmı? Enerji məsələləri üzrə ekspert Sabit Bağırovun məsələyə münasibəti qısa oldu: "Hər şey Azərbaycanın özündən asılıdır. Gərək Azərbaycan özü bu məsələdə təşəbbüskar olsun". Siyasi şərhçi Aydın Quliyev deyir ki, Rumıniya həm Avropa Birliyinin, həm NATO-nun, həm də digər regional, beynəlxalq nüfuzlu qurumların bir üzvü kimi Cənubi Qafqazda baş verən hadisələrdə təsadüfən fəallığını artırmayıb: "Məsələ burasındadır ki, Rumıniyanın təmsil olunduğu Avropa Birliyi ilə ümumi olan enerji təhlükəsizliyi maraqları Qafqazdan, Azərbaycandan çox asılıdır. Başqa sözlə, təkcə Avropa Birliyinin deyil, AB-nin ayrılmaz bir hissəsi kimi Rumıniyanın özünün də xüsusən Azərbaycan və Orta Asiyanın enerji daşıyıcılarında böyük marağı var. Gürcüstan hadisələrilə bağlı Avropada da narahatlıq baş verib. Bu narahatlıq ondan ibarətdir ki, burada əslində söhbət Gürcüstandan yox, Gürcüstanda sabitliyi pozmaq, siyasi hakimiyyət üçün ciddi problemlər yaratmaqla əslində bir ucu Mərkəzi Asiyadan başlayıb, o biri ucu Avropada qurtaran ən mühüm enerji, kommunikasiya xətlərini iflic vəziyyətinə salmaqdan gedir. Bunu Qərb də, Avropa da, Rusiya da gözəl anlayır. Bu səbəbdən də Qafqazda gedən son proseslərlə bağlı Avropa Birliyinin həm Fransa və Böyük Britaniya kimi stajlı üzvləri, həm də sosializm sistemi dağılandan sonra AB-yə və NATO-ya qoşulmuş olan dövlətlər də aktivləşiblər. Misal olaraq Rumıniyanı göstərmək olar. Bu da ondan irəli gəlir ki, onlar vaxtilə eyni bir sistemin tərkibində olduqlarına görə Rumıniya və Bolqarıstan kimi dövlətlərin AB-nin və NATO-nun siyasətini bu regionda həyata keçrmək imkanlarının bir qədər geniş olduğunu düşünürlər. Bu nöqteyi-nəzərdən rəsmi Buxarest aktivləşib. Əslində bu gün Rumıniyanın və digər Avropa dövlətlərinin Azərbaycan və Gürcüstanla bağlı məsələlərdə belə aktivlik göstərməsi məhz gələcəkdə Avropa Birliyinin açıq şəkildə Rusiyanın əleyhinə çıxaraq və adıçəkilən dövlətlərin yanında olmasının ilkin addımı kimi qəbul oluna bilər. Faktdır ki, Avropa Birliyi də Rusiyanın xüsusilə də enerji məsələsində təhlükə mənbəyi, yaxud qeyri-stabil qarışdırıcı mənbə rolunu oynaya biləcəyini başa düşürlər. Bu baxımdan mümkün qədər Avropanın enerji məsələsində Rusiya asılığından çıxarılması əsas bir vəzifəyə çevrilib. İndi də Azərbaycanla, Qafqazla bağlı Avropa dövlətlərinin, o cümlədən Rumıniyanın fəallaşaraq addımlar atması məhz elə gələcəkdə Rusiyaya qarşı daha sərt addımlar atıla biləcəyinin bir bazasıdır. Artıq bazanı bu formada hazırlayırlar. Yəni, əgər Rusiyanın qazından, neftindən asılılıq müəyyən qədər azalarsa, üstəlik bizim regionun enerji daşıyıcılarının maneəsiz şəkildə Avropa bazarlarına çıxarılmasına nail olarlarsa, bu, gələcəkdə Rusiyaya qarşı çox sərt addımların atılması üçün əlverişli bir şərait yaradacaq. Sözün açığı, indi Avropa Rusiya ilə çox sərt danışmaqda tərəddüd edir. Çünki Avropanın neftə və qaza olan tələbatının 35 faizə qədərini Rusiya ödəyir. Belə bir şəraitdə Kremllə çox kəskin şəkildə ritorikaya keçmək əslində Avropa üçün çox çətindi. Buna görə də əvvəlcə sözügedən asılılığı zəiflətmək, ondan sonra isə Rusiya ilə lazım olan tərzdə ritorik münasibətlərə başlamaq yəqin ki, onların planlarından biridir. Bu mənada hesab etmək olar ki, bu gün Rumıniyanın və digər dövlətlərin Azərbaycanla bağlı apardıqları siyasət AB-nin gələcəkdə Rusiya ilə daha sərt davrana biləcəyinin ilkin əlamətliridir". İqtisadi Tədqiqatlar Mərkəzi (İTM) İdarə Heyətinin sədr müavini Vüsal Qasımlı isə xatırlatdı ki, Azərbaycanla ABŞ arasında enerji sahəsində Anlaşma Memarandumu imzalanıb. Sənəddə Avropa Birliyinin enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və ya Azərbaycanın enerji resurslarının Avropa ölkələrinə ixracı nəzərdə tutulub. Sənəddə xüsusi olaraq vurğulanır ki, Xəzər dənizindən enerji resurslarının ixracı Rumıniyanın nəql infrastrukturu vasitəsilə həyata keçiriləcək: "Bu baxımdan Rumıniya bizim üçün strateji baxımdan əhəmiyyətli bir ölkədir. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, bu ölkənin "Panavropa" neft kəməri və "Nabucco" qaz kəmərinə alternativ bir variant kimi nəzərdən keçirilir. Əslində hər iki kəmərin Avropanın enerji təhlükəsizliyinə xidmət etməsində öz rolu var və rəsmi Buxarest bu kəmərlərin işləməsində maraqlıdır. Hər iki kəmər birbaşa Azərbaycanın da iradəsindən əsaslı dərəcədə asılıdır. Bu baxımdan Azərbaycanla Rumıniyanın qeyd olunan istiqamətdə əməkdaşlağı mümkündür. Digər tərəfdən, Azərbaycanın Rumıniya ilə neft-kimya sahəsində yaxşı tərəfdaşlıq etmək imkanları var. Çünki Rumıniya bu sahə üzrə tanınmış bir ölkədir. Bundan başqa, Ruminıya ilə mebel, kənd təsərrüfatı, maşınqayırma üzrə əməkdaşlıq imkanları var". Vüsal Qasımlı da deyir ki, Avropa Birliyi Rusiyadan enerji asılılığını azaltmağı düşünür: "AB-nin bir nömrəli problemi budur və bunun üçün də alternativ yollar axtarılır. Həmin yollardan biri isə Azərbaycanın resurslarıdır". Onun sözlərinə görə, AB-Rusiya münasibətlərindən Azərbaycan daha çox özünün dövlət marağına uyğun şəkildə istifadə etməlidir: "Əslində Azərbaycan məhz belə də edir. Biz AB-nin Rusiyadan enerji asılığını aradan qaldırmaq üçün müxtəlif siyasi, diplomatik vasitələrdən istifadə edirik. Amma rəsmi Moskvanın əlində kifayət qədər enerji resursları var ki, AB-yə təzyiq göstərsin. Rusiyanın həm də hərbi qüdrəti var. Yəni bütün bunlar AB-Rusiya münasibətlərinə aiddir. Bizim üçün isə əsas olan Azərbaycanın bu münasibətlərdən az zərər çəkməsidir. Məsələn, Gürcüstanın timsalında gördük ki, birmənalı Qərb siyasəti yeridəndə hansı nəticələrə gətrib çıxarır. İndi faktiki olaraq Gürcüstanın 1/3 hissəsi rusların işğalı altındadır, ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyi təhlükə altındadır. Ermənistanın timsalında isə gördük ki, Rusiyanın forpostu olmaq bu ölkənin demək olar ki, kommunikasiya blokadasına düşmək təhlükəsilə üz-üzə qoyub. Bu mənada Azərbaycan həm Gürcüstandan, həm də Ermənistandan daha üstün mövqedədir. İndi rəsmi Bakı çalışmalıdır ki, Rusiya və AB-yə münasibətdə bir tərəfin yanında olub o biri tərəfə təzyiq vasitəsi olmasın. Mən düşünürəm ki, Azərbaycan hökuməti məhz bu istiqamətdə də siyasət aparır. Hökumətin bu siyasətini təqdirəlayiq saymaq olar". xalqcebhesi